Om namā bhujanggā bħuddayā.

Om awighnam astu namā śidyam. Om prânamyam sirā sang widyam, bhukti bhukti hitartwatam, prêwaksyā tatwam widayah, wişņu wangsā pādāyā śiwanêm, sirā ghranā sitityam waknyam. Rajastryam mahā bhalam, sāwangsanirā mongjawam, bhupa-lakam, satyamloka. Om namadewayā, pānamaskaraning hulun, ri bhatarā hyang mami. Om kara panga bali puspanam. Prajā pasyā. nugrah lakam, janowa papā wināsayā, dirgha premanaming sang ngadyut, sembahing ngulun ri sanghyang bhumi patthi, hanugrahaneng hulun, muncar anākna ikang tatwa, prêtthi entananira sang bhujanggā wişņawa, tan katamanan ulun hupadrawa, tan kêneng tulah pāmiddi, wastu pari purņā hanmu rahayu, ratkeng kulā warggā sāntanannirā, mamastu jagatitayā. Ong namasiwaya, ong nama bhuddayā. Om namā bhujanggā bħuddayā.

Minggu, 03 Oktober 2010

LONTAR PURWO BUMI KAMULAN (MWBW)


LONTAR TATTWA PURWA BUMI KAMULAN

Purwa Bhumi Kamulan termasuk kelompok lontar Tattwa.

Lontar ini berisi ajaran tentang penciptaan dunia yang diuraikan secara mitologis. Seluruhajarannya bersifat Siwaistik. Pokok-pokok ajarannya sebagai berikut :oBhatara Bhatari adalah dua sumber kekuatan yang mula-mula ada. Darikekuatan yoga Bhatari terciptalah Dewata, Panca Resi, dan Sapta Resisebagai isinya dunia.o Pada tahap berikutnya barulah diciptakandunia. Gangga tercipta dari cucuran keringat. Samudra tercipta darigaram yang keluar dari badan. Prathiwi tercipta darigaram yangkeluar dari badan. Selanjutnya Sanghyang Dharma menciptakan"Mahapadma", Matahari, Bulan, Panca mahabutha dan Catur Pramana.oSetelah itu, Bhatari Uma merubah wujudnya sebagai Durga. Bulu-bulubadannya diciptakan sebagai Kala sumber kejahatan didunia. Dengankekuatan yoganya, Durga menciptakan semua isi samudra (ikan dsb.nya).oBhatari Guru kemudian turun ke bumi sebagai Bhatara Kala karenatertarik oleh kekuatan pandang Bhatari Durga. Dan dengan kekuatanyoganya Bhatara Kala menciptakan Kala. Manusia adalah santapan BhataraKala. Manusia yang disantap adalah :o Orang yang lahir pada wuku carik (wuku wayang).o Kadana Kadani (kembar siam)o Bersaudara Limao Tunggak Wareng (tus tunggal)o Unting-unting (?)o Uduh-uduh rare bajang (?)oSelanjutnya Bhatara Kala turun ke dunia membuat tempat pemujaan. Begitupula Brahma, Wisnu dan Iswara diperintahkan turun ke dunia. Brahmasebagai Brahmana. Wisnu sebagai Bhujangga. Iswara sebagai Resi.oBrahmana, Bhujangga dan Resi diberi tugas oleh Bhatara Kalamenghaturkan sesaji kepada dirinya dan Bhatari Durga dan meruwatsepuluh jenis kekotoran (manusia).o Itulah permulaan manusia memujaTuhan. Bhatara Kala dan Bhatari Durga tidak lagi menyantap manusia.Rupanya yang mengerikan kembali seperti semula sebagai Guru dan Uma,kembali ke Siwapada.

TEKS

Om purwa bhumi kamulan, padukaBhatari Uma; mijil saking limo-limo nira Bhatara guru. Mulaning hanaBhatari minaka somah Bhatara ; mayoga sira Bhatari.

Mijil tasira dewata, Panca Resi, Sapta Resi; Kosika, sang Garga, Maitri,Kurusya, sang Pratanjala. Kosika wikan padyargha, sinapa deningBhatara; mijil ta sang hyang Kosika, sakeng kulit sangkanira.

Mijilta sira sang Garga, sakeng daging sangkanira; mijil ta sira sangMaitri, sakeng otot sangkanira. Mijil ta sang hyang Kurusya, sakengbalung sangkanira, mijil ta sang Pratanjala, sakeng sumsum sangkanira.Genep isi ning bhuwana, apan sampun winastonan; ingutus ikang Bhatara,kalih lan sira Bhatari.

Kinon sira (ng) gawa loka, neher sirasinanmata, kang wikan patengranira, sina pa de Bhatara. Kosika mlesatmangetan, matemahan dadi dengen, sang Garga mlesat mangidul, matemahandadi sang mong.

Sang Maitri mlesat mangulon, matemahan dadi ula,Kurusya mlesat mangalor, matemahan dadi bwaya. Pratanjala mlesat (ring)madhya, matemahan hyang kurma raja, ingutus sang Pratanjala, tumurunmanggawe loka. LUmampah nda tan parowang, ingutus Bhatari Uma; deningpaduka Bhatari, tumurun sang Pratanjala. Neher amit anganjali, Bhataralawan Bhatari, angadeg sireng pantara, awang-awang uwung-uwung. Tanhananing sarwa katon, tan hana ning sarwa umung. Ahening cipta Bhatari,alekas anggawe loka, maka daging ing bhuwana, kalih lan sang Pratanjala.

Karingetakuyu-kuyu, adres titis ing sarira. Tumiba mangkeng Bhatari, mijil taBhatari gangga. Mulanira duk samana. Asat karinget Bhatari; metu uyahsaking awak, ginutuk ta sepet asin. Tumibeng Bhatari gangga, mijilBhatari samudra; dinulu awak Bhatari, metu lemah saking awak. TumibengBhatari samudra, mijil Bhatari prathiwi; sarimbag loning prathiwi,sa-payung lo ning akasa. Mulanira duk samana, mayoga ta sira muwah,alekas anggawe loka ......

Yoganira sanghyang Dharma mijil tekang maha padma, maka sesek ing bhuwana.Mijilta radtya wulan, maka suluh ing bhuwana; mijil lintang taranggana, makatulis ing bhuwana. Mijil panca maha Bhuta, maka urip ing bhuwana; mijilta catur pramana apah, teja, bayu akasa. Urip ing anda bhuwana sampunapasek; mangke punang jagat traya apan sampun sirayoga.

DineloBhatari Uma, satampakira Bhatari: hana putih, hana abang, hana kuning,hana ireng. Kaget Bhatari Sri Uma, agila tuwon ing awak, neher masihnadah janma, mangerak masingha-nada; waja masalit masiyung, tutukilwirjurang parah ro; netra kadi Surya kembar, irung kadi sumur bandung;kuping Iwir leser ing pa (ha;roma...agimbal;awak awegah aluhur, luhur iratan pantara; tutug ing anda bhuwana, tutug madhya ning akasa; sira taBhatari Durga, aranira duk samana.

Satinggal Bhatari Durga,ayoga saang wado Kala; wulune ginawe ala, lanang wadon warna nira. Padasampun wnastonan, sampun pinugrahan aran, kunang tetendahanira, sicabora, si cabori, si bragla, si bragali, si sanaka, si sanaki, sidurana, si durani, si kaleka, si kaleki, si gondala, si gondali, sibetala, si betali, garbhayaksa, garbhayaksi, galungan panadah Kala.Pangawaking Kala braja, besawarna mandi-jati, pepelika, pepeleki, agungalitwarna nira.

Yoga ning Bhatari Durga; ri sampunira mayoga,lumebu sireng samudva, mayoga sira irika. Isining dalem samudra, mijiltekang sarwa rupa, duyung kuluyung lan prang-prang, tangiri Kalawanbuntek. Tan ilang takonakena.

Genep kabeh punang warna, YoganingBhatari Durga, dineleng sireng bhuwana, tutug madhya ning akasa.Tuminghal (ta) Bhatara guru, turun sira sakarengan, mayoga ta siramuwah, matemahan metu Kala. Mangerak masingha-nada, waja masalitasiyung, tutuk lwir jurang parongbrong, netra kadi Surya kalih. Irungkadi sumurbandung, kuping lwir lalar ing pandung, roma akepel agimbal, awak awegah aluhur.

Luhuriratan pantara, abang tutug ing bhuwana, tutug madhya ning akasa, sira taBhatara Kala. Sira ta Bhatari Uma, aranira duk samana, mayogasa-wadoKala, lanang wadon warnanira. Bhuta bhuti, yaksa yaksi, pisacaBhuta manganti, maha Bhuta, panca Bhuta,pulung dara (h), pulung dari(h), dewa dengen, Bhuta dengen, daitya, wil lawan danawa, mrajapatianggapati. Kekeliki, pepelika, pepeleki, agung alit warnanira, yoganing Bhatara Kala.

Ri sampunira mayoga, mangher po sira ringgunung, hyang sangkara naminira, mangher po sira ring alas. Bhutabanaspati raja, banasati sireng kayu, singha-Kala sireng lemah, Kalawisesaa ring akasa. Bhuta lamis sireng watu, Wisnu pujut sreng wengi,bangbang pita ring rahina, Kala nundang sireng dalan. DoraKala sirenglawang, hyang maraja sreng natar, Bhuta suci sireng sanggar, Bhutasayah ring balyagung. Kala graheng pamanggahan, Bhuta ngandang simpangawan, Kala dungkang sireng batur, Bhuta duleg sireng longan, Bhutandelik sireng galar, Bhuta gumulung ing klasa, Bhuta jempang sirenggaleng, Bhuta asih ring paturon. Kala mukti sireng pawon, Bhuta ndelepsireng dengen, Kala sakti sireng sanggar, Kala nembah taretepan, Kalanginte sireng pager, Kala ngintip sireng tampul, doraKala sirenglawang, Bhuta ngingel Siwawalan, Bhuta ninjo ring gugumuk, Bhuta ngilosireng sumur, Bhuta mangsa sireng sema, Bhuta boset pabajangan, Bhutarerengek ring wates, Bhuta ulu sireng pakung, Bhuta edan (ring) dalanagung, Bhuta wuru sireng sajeng, Bhuta bloh (sir) eng dalanagung, Bhuta logok (sir) eng tapan, Bhuta bega pamidangan, Bhuta cantulengpasajnan, Bhuta simuh sande kawon, Bhuta ngoncang sireng lumpang, Bhuta ngadusireng lebuh, kuncang-kancing ring padangan Bhuta grawang Umah suwung, Bhutalawang paciringan, Bhuta lepek paperangan, Bhuta rangregek (sir) eng wates, Bhutatulu (s) sireng pangkung,Kala-kali ring pajuden, singanjaya ring Kalangan, Kalaedan sireng pasar, sid (dh) a-kara ring patamon, Bhuta dengkol sireng dagan, Kalamendek ring paseban, Bhuta asih ring paturon, Kala mukti pabetekan, Kaladengsek pabajangan, Kala dekek sireng sendi.

DinelengBhatari Durga, mentas ta saking samudra, sareng lan Bhatara Kala, apata jalukanira? Abhasma sira rudhira, kapala ganitri nira, usus tasandangan-ira, asampet sira bang ireng. Ingemban ingiring-iring, deningwado Kala nira, tan sah ring pasanak ira, angher po sira ring setra.Setra wates pabajangan, kepuh randu kurambiyan, ingayap ing wado Kala,dremba moha nadah janma. Ulih ing anggawe loka, tinadah rahina wengi,binuru inguyang uyang, dening wado Kala nira.

Tinututsa-paranira, tinadah rahina wengi, kuneng kang tinadah ira, enaknyaanadah jalma. Tan salah tinadah-ira, janna wetu wuku carik, wuku wayangwuku nira, kadana (n) lawan kadini. Pandawa lawan metuwang, tunggakwareng, unting-unting, uduh-uduh rare bajang, tinadah rahina wengi.Mangkin krodha Sanghyang Kala, tumurun sira sakareng, angadeg ringsunyantara, anggawe sanggah pamujan.

Neher ta ginawe nira,Brahma, Wisnu, Maheswara, tumurun ring madhyapada, arddha moho'nggawemanusa. Hyang Iswara dadi Resi, Hyang Brahma dadi Brahmana, Hyang Wisnudadi Bhujangga, ya tha sira mangkengutus, dening pada nira Sanghyang,ngaturaken tadah saji, sari genep saji nira, sampun ta mangkewinastwan. Dening pada nira Sanghyang, Brahmana, Bhujangga, Resi, SaiwaKalawan Saugata, anglukata dasa mala.Anadah Bhatara Kala, kalih lan Bhatari Durga, tok sekul Kalawan ulan, sarwa genep kang tadahan. Tan ilang takonakena.

DatengeBhatara Kala, kalih lan Bhatari Durga, angadeg ing puspa-kaki, ingayaping wado Kala, garjita tumon ing (ta) tadah (an), tan ilang takonakena.Ingundang ing japa mantra, tinabuhan genta-genti, unung kang gentaoragan, sangka umung tan pantara. Tutug teka ring akasa, siniratansekar ura, candana la (wa)n wija kuning, damar murup lawan dhupa. Kukussakeng dhupa panggi, tutug teka ring akasa, mrebuk arum kang bhuwana,kongas tekeng windu-pada.

Mulaning hana amuja, kang manusengmadhya-pada, tadahan Bhatara Kala, kalih lan Bhatari Durga. Neher sirasiramanya : manusa ring madhya-pada, Purnama Kalawan Tilem, tan kasapade Hyang Kala, tan kasapa de Hyang Durga, Tan katadah de Hyang Kala,lan katadah de Hyang Durga, pan sampun sinuddha-mala, deni wastu niraSanghyang. Ilang tekang rupa juti, waluya atemahan jati, Hyang Kalatemahan Guru, Hyang Durga temahan Uma. Mantuk mareng Siwapada; kalihlan Bhatari Uma; deni wastu nira Sanghyang, lukat sira Sang linukat.Lukat sira sang anglukat. Dewa sira sang linukat, hana sireng Siwapada,mantuk sira mareng swarga.Angiring ing pada Sanghyang, angadeg ingSuryapada; Kosika mulih mangetan, matemahan Hyang Iswara. Sang Gargamulih mangidul, matemahan Bhatara Brahma; Sang Maitri mulih mangulon.Matemahan Hyang Mahadewa. Kurusya mullih mangalor, matemahan BhataraWisnu, Pratanjala mulih (ring) madhya, matemahan Bhatara Siwa. Sakwehikang wako-Kala, matemahan Widyadhara; manadi Yaksa klawan Yaksimatemahan Widyadhari.

Sami mantuk mareng swarga, angiringpaduka-nira, dening wastu nira Sanghyang, mulih kuneng jati purna.Manusa sami kalukat, mantuk maring Siwapada, sampun pada ingastonan,,ilang tekang rupa juti, waluya atemahan jati, dening wastu iraSanghyang, alinggih ing sthana nira, enang-ening rupa jati.


TERJEMAHAN

Om, Purwa Bhumi Kamulan (awal mula dunia).Yang Mulia Bhatari Uma, lahir dari pergelangan kaki Bhatara Guru.

Mula-mulayang ada adalah Bhatari, sebagai permaisuri Bhatara . BeryogalahBhatara dan beryoga pula Bhatari. Lahirlah para dewata, panca resi,sapta resi; Kosika, Sang Garga, Maitri, Kurusya, Sang Pratanjala Kosikapandai dalam hal padyargha, (dankemudian) dikutuk oleh Bhatara; Sanghyang Kosika lahir dari kulit. (Kemudian)Sang Garga lahir dari daging. Sang Maitri lahir dari otot. Sanghyang Kurusyalahir dari tulang. Sang Pratanjala lahir dari sumsum. Maka lengkaplah isinyadunia (Bhuwana), sebab telah diisi. Kemudian Bhatara dan Bhatari disuruhmembuat dunia, kemudian ia dinobatkan dan namanya sangat terkenal, dan kemudiandi kutuk oleh Bhatara.

Kosikapergi ke timur, berubah menjadi dengen. Sang Garga pergi ke selatan ,berubah menjadi harimau. Sang Maitri pergi ke barat berubah menjadiular. Kurusyapergi ke utara berubah menjadi buaya. Pratanjala pergi ke tengah , berubahmenjadikura-kura besar. Sang Pratanjala diutus turun membuat dunia. Berjalandengan tanpa teman, (karena) diutus oleh Bhatari (Uma), maka turunlahSang Pratanjala. Lalu menyembah dan mohon diri (ke hadapan) Bhatara danBhatari. Berdirilah ia di antara langit yang kosong. Tidak ada sesuatuyang tampak, tidak ada sesuatu yang bersuara. Maka pikiran Bhatarimenjadi hening, lalu mengeluarkan mentra-mentra untuk menciptakandunia, beserta isinya dunia, bersama dengan sang Pratanjala.

Keringatmengalir dengan deras membasahi badan. Kemudian jatuh menimpa Bhatari(Gangga), maka keluarlah Bhatari Gangga. Pada awal mulanya ketika itu,keringat Bhatari mengering, maka keluarlah garam dari badan yangrasanya sepat dan asin, jatuh menimpa Bhatari Gangga, lalu kelurlahBhatari Samudra; dilihatnyabadan Bhatari, keluarlah tanah dari badan, jatuh menimpa Bhatari Samudra,(maka) keluarlah Bhatari Prthiwi; (kemudian) dataran bumi menjadi melebar,berpayungkan hamparan langit yang lebar. Padaawal mulanya ketika itu, beliaukembali beryoga, mengucapkan mentra untuk membuat dunia.Dari yoga Sanghyang Dharma, keluarlah maha-padma, sebagai pelengkap dunia.Kemudian keluarlah matahari dan bulan sebagai penerang dunia; keluar gugusanbintang-bintang, sebagai hiasan pada dunia. (Kemudian) keluar Panca MahaBhuta,sebagai jiwanya dunia; (kemudian) keluar catur pramana (antara lain) apah,teja, bayu dan akasa. (Sehingga) jiwa anda bhuwana menjadi lengkap dan kuat;dan sekarang ketiga dunia (menjadi sempurna), oleh yoga beliau. Dipandanglah BhatariUma, setiap yang disentuh oleh Bhatari, ada putih, ada merah, ada kuning danada yang hitam.

Tiba-tibaBhatari Sri Uma menjadi murka melihat wujud dirinya, lalu tumbuhdorongan untuk memakan manusia, lalu berteriak bagaikan singa meraung.Gigi dan taringnya panjang. Mulutnya bagaikan jurang terbelah dua. Matabagaikan matahari kembar. Hidung bagaikan sumur kembar. Telingabagaikan paha berdiri tegak. Rambut digulung, badannya tinggi besar,tingginya tidak terkira, dari anda bhuwana (Bulatan bumi) sampai kepertengahan langit, beliaulah Bhatari Durga, namanya saat itu. Semuaabdi Bhatari Durga, dan abdi-abdi Sang Kala melakukan yoga;bulu-bulunya dijadikan(sumber)kejahatan, berwujud laki maupun perempuan.

Semuanyasudah diisi dan sudah dianugrahi nama. Adapun nama-namanya adalah SiCabora, Si Cabori, Si Bragala, Si Bragali, Si Sanaka. Si Sanaki, SiDurana, Si Durani, Si Kalika, Si Kaleki, Si Gondala, Si Gondali, SiBetala, Si Betali, Si Garbhayaksa, Si Garbhyaksi, semuanya berpestapada Galungan.Perwujudan Kala Braja, Besawarna yang amat sakti,Pepelika, Pepeliki, ada yang besar dan ada yang kecil wujudnya, YogaBhatari Durga.

Setelah beliau beryoga, kemudian menyelam kedalam samudra, di sana beliau beryoga. Semua isi samudra lalu keluardalam bentuk aneka rupa seperti : ikan duyung, ikan hiu, dan ikangergaji, ikan tengiri dan buntek (ikan pendek besar mengandung racun).Dan masih banyak lagi dengan nama masing-masing.

Bhatari Durgaberyoga, dipandangnyalah dunia, tembus sampai kepertengahan angkasa.Bhatara Guru melihat, lalu seketika beliau turun. Kemudian beliauberyoga lagi, akhirnya lahirlah (para) Kala. Berteriak bagaikan singameraung, gigi dan taringnya panjang, mulut bagaikan jurang menganga,mata seperti matahari kembar, hidung bagaikan sumur kembar, telingabagaikan rambut diurai, badan tinggi besar. Tingginya luar biasa, bumimenjadi merah, tembus ke pertengahan langit, beliaulah Bhatara Kala.

BhatariUma nama beliau tatKala itu. Para Kala pembantu (beliau) baik yang lakimaupun tatKala itu. Para Kala pembantu (beliau) baik yang laki maupunyang perempuan beryoga. Bhuta Bhuti, Yaksa Yaksi, Pisaca Bhutamenyertai, Maha Bhuta, Panca Bhuta, Pulung Dara (h), Pulung Dari (H).Krti Dara (h), Krti Dari (h), Dewa Dengen, Bhuta Dengen, Daitya, Wil,serta Danawa, Mrajapati Anggapati. Kekelika, Kekeliki, Pepelika,Pepeleki, ada yang besar ada yang kecil bentuknya, yoga Bhatara Kala.Setelah beliau beryoga, lalu beliau tinggal di gunung. Hyang Sangkaranama beliau, (ketika) beliau tinggal di hutan. Bhuta Banaspati,Banaspati pada kayu. Singha Kala pada tanah. Kala Wisesa pada langit.Bhuta Lamis pada batu. Wisnu Pujut pada malam hari. Bangbang Pita padasiang hari. Kala Nundang pada jalan. DoraKala pada pintugerbang. Hyang Maraja pada halaman. Bhuta suci pada sanggar. Bhuta Sayah padaBale agung. Kala Graha pada Kuburan (pemanggahan). Bhuta Ngadang padapersimpangan jalan. Kala Dungkang pada bangunan suci (batur). Bhuta Duleg dibawah tempat tidur. Bhuta Ndelik pada bilah-bilah bambu alas tikar pada tempattidur (galar). Bhuta Gumulung pada tikar pandan yang dianyam halus (klasa). BhutaJempang pada bantal. Bhuta Asih pada tempat tidur. Bhuta Delep pada tugupekarangan (dengen). Kala Sakti pada tempat suci (sanggar). Kala Nembah padacucuran atap. Kala Nginte pada pagar. Kala Ngintip pada tiang rumah. DoraKalapada pintu gerbang. Bhuta Ngigel pada orang kerasukan. Bhuta Ninjo padagundukan tanah diatas kuburan. Bhuta Ngilo pada sumur. Bhuta Mangsa padakuburan Bhuta Boset pada kuburan anak-anak. Bhuta Reregek di perbatasan. BhutaUlu pada jurang. Bhuta Edan pada jalan besar. Bhuta Logok pada pertapaan(tapan?). Bhuta Bega pada pamidangan (?). Bhuta Cantula pada balai pertemuan. BhutaSimuh pada waktu senja. Bhuta Nguncang pada lesung. Bhuta Ngadu pada jalan didepan rumah. Kuncang Kancing pada padangan (?) (alat dapur?). Bhuta Grawangpada rumah kosong. Bhuta Lawang pada Gang. Bhuta Lepek pada medan perang. BhutaRengregek di perbatasan. Bhuta Tulus pada jurang. Kala Kali pada perjudian.Singanjaya pada arena perjudian. Kala Edan pada pasar. SiddhaKala padapertemuan (patamon). Bhuta Dengkol pada kaki tempat tidur. Kala Mukti padadapur. Kala Dengsek pada kuburan anak-anak. Kala Dekek pada dasar tiang rumah.

DipandangnyaBhatari Durga, lewat samudra, bersama dengan Bhatara Kala. Iamenggunakan darah sebagai basma. Ganitrinya tengkorak manusia. Ususselempangnya. Berselendang berwarna merah dan hitam. Diasuh dan diantaroleh para hambanya (yang terdiri dari) para Kala, tidak jauh dari sanaksaudaranya, lalu ia menuju kuburan.Di perbatasan kuburan anak-anak,(pada) pohon kepuh dan randu yang rindang. Dipuja oleh para Kala yangmenjadi hambanya, dengan seperti orang mabuk memakan manusia. Upahmenciptakan dunia, dimakan., siang dan malam, dikejar dan diperangkap,oleh para Kala yang merupakan para hambanya. Kemana pergi dikejar,dimakan siang dan malam. Adapun manusia yang dimakan dengan enaknya.Tidak lain yang dimakan adalah orang yanglahir pada Wuku Carik, yaitu orang yang lahir pada Wuku Wayang, lahir kembarsiam (kadana-kadini), bersaudara lima, tunas tunggul (tunggak wareng), unting-unting(?), (itulah yang) dimakan siang dan malam. Sekarang Sanghyang Kala marah,seketika ia turun, berdiri diantara dunia yang sepi, membuat sanggar pemujaan.Lalu diciptakan Brahma, Wisnu dan Maheswara, kemudian turun kedunia,berkehendak menciptakan manusia. Hyang Iswara menjadi Resi. Hyang Brahmamenjadi Brahmana. Hyang Wisnu menjadi Bhujangga. MereKalah kemudian yang diutusoleh Tuhan (Sanghyang), (agar) menghaturkan sajen, segala jenis sajen yanglengkap. Sekarang sudah ditegaskan; oleh Sanghyang, (bahwa) Brahmana,Bhujangga, Resi, Siwa dan Sogata, (boleh) meruwat sepuluh jenis kekotoran.

BersantaplahBhatara Kala bersama dengan Bhatari Durga, tuak, nasi, dan ikan,berjenis-jenis hidangan lengkap. Dan banyak lagi namanya yang lain.Kemudian Bhatara Kala datang, bersama dengan Bhatari Durga, berdiridiatas tangkai bunga, dipuja oleh para Kala yang merupakan hambasahayanya, sangat senang hatinya, melihat hidangan. Diundang denganjapamantra, diiringi suara genta yang tiada putus-putusnya, suara gentaoragan riuh, suara sangka riuh tidak henti-hentinya. Tembus sampai keangkasa, ditaburi dengan bunga-bungaan, cendana dan bija berwarnakuning, pedupaan dan dupa menyala. Asap dupa panggil tembus sampai keangkasa, bumi jadi harum semerbak bahkansampai ke Windu Pada. (Itulah) awal mulanya adanya manusia dibumi memuja,mempersembahkan sesajen kepada Bhatara Kala, dan kepada Bhatari Durga. Lalu iaberjanji, bahwa setiap Purnama dan Tilem manusia di bumi tidak dikutuk oleh BhataraKala dan tidak pula dikutuk oleh Bhatari Durga. Tidak disantap oleh Hyang Kala,dan tidak pula dimakan oleh Hyang Durga, sebab sudah disucikan kekotorannyaoleh berkat Sanghyang (Tuhan).

Rupanyayang mengerikan kemudian hilang, kembali seperti semula. Hyang Kalamenjadi Bhatara Guru, Hyang Durga menjadi Bhatari Uma. Pulang menujuSiwa-pada (tempatnya Siwa), bersama dengan Bhatari Uma, oleh karenaberkat. Sanghyang,(akhirnya) teruwat juga orang yang diruwat. Yangmeruwat juga teruwat. Yang diruwat adalah Dewa, beliau ada diSiwa-pada. Ia kembali menuju sorga. Setia pada Sanghyang (Tuhan),tinggal di Surya-pada. Kosika kembali ke timur menjadi Hyang Iswara.Sang Garga kembali ke selatan menjadi Bhatara Brahma. Sang Maitrikembali ke barat menjadi Hyang Mahadewa. Kurusya kembali ke utaramenjadi Bhatara Wisnu. Pratanjala kembali ketengah menjadi BhataraSiwa. Semua Kala yang merupakan hamba-hambanya menjadi Widhyadara.Mandiraksa dan Yaksi menjadi Widhyadari. Semuanya kembali ke sorgamengikuti junjungannya. (Semua itu) karena berkat Sanghyang (Tuhan).(Semuanya) kembali sepertiwujudnya semula.

Om Santih Santih Santih Om

LONTAR DHARMA YOGHA SUMADHI (MWBW)



DHARMA YOGHA SUMADHI

Om awignam astu nama sidhi.

Iki tutur Bhatur Klawasan Petak.

Sasulaman Rsi Jeladha wit saking Badung, Icaka 1226.

Ceritakna Sanghyang Widhi, antyanta manggehira, tan paro, tan parupa, amusa jaga, akreti Sanghyang, mahyun matemaja, eka madyem.Hana windu matemahan geni arab arab.Geni dadi andus dadi mega, dadi watu.Makeplug watu iki,Dadi bunbumi gungumi,Hana pura ndek, danundaha Tamblingan.

Iki LaksananyaDharma Yogha Sumadhi.Iki Ya.Maswaka ri anekira metu.Iki sanaknya patpat KANDA PAT, ngaran.Anggapati, ring cangkem, terus ring pukuh jiwa.Banaspati, ring netra, terus ring pukuh jiwa.Mrajapati, ring irung, terus ring pukuh jiwa.Mrajapatiraja, ring karna, terus ring pukuh jiwa.

Pelaksanan iki.Anggapati ring cangkem, terus ring netra.Mrajapati ring irung, terus ring karna.Mulih ring pukuhing jiwa.

Iki sanak ingulun patpat,Lah sakareng, subhakti ring palungguh Sang Hyang Widhi Wasa, sakareng lan ingulun I Kulisah.

Iki jatinya.Ne wetan, bakta daksina.Ne pancima, bakta utara.Beten beduwur cakup.Kangin desa, kauh alas.Kaja yeh, kelod api.Iki titiknya ................................ byar.Uyup tagelang layahe,Batu, penangsaran,Suarnadi, angina baret,Batu masepak, peteng,Peteng, galang,Windu, meru tumpang telu,Telaga, pura,Tunjung, galang,Pancoran sanga, mabalik magenah ring pukuh.Galang, kawah,Bulakan, lindhu,Peteng, swarga,Galang, PINGIT PUTUS, ngaran.Bale panelokan, kunci, neng neng mawas, ring walung kapal.Iki nu panapasa .......... Byar.TITI PILA PITU ngaran.

Solahnya:

Uyup,Tagelang layahe,.Se. ring irung, terus siwadwara,Terus tuwun,Tungtung .li..ma. .li..pu. .li.Terus .bu..ku..da..u.Getih,.ba.Jajah,Yeh,Pesu ring bulu.

Iki SAPTA PETALA ngaran.

Muah hana ngawit, kadi arep.Terus ring .su..ji.Walik,.peg. kiwa tengen,.be. kiwa tengen,Entud kiwa tengen,Pupu kiwa tengen,Masuk tungtung giying,Terus kayeh kutu,Pandek. TALIPUN ngaran.

Muah nu kadi ring arep,Terus ke suku kiwa,Mebalik,Terus tangan tengen,Mebalik tangan kiwa,Balik suku tengen,Terus ke tungtung kibul buwung,Terus ke kayehan kutu (sumene),Pandek. Iki NAGA BANDA ngaran.

Malih nyedot ring 'i ' kiwa, muah PANYERUH.'pe ' netra tengen, sedot menek,Macelep 'kar' tengen, terus siwadwara,'pe' 'ne' kiwa, menek ping 7, tuwun ping 7,Macelep 'ne' tengen, kunci,Magenah ring lelata, sedot ne ring kayehan kutu,Maganti ganti, kiwa tengen, panahang bakta ke lelata.Pada ping 3 CAKRA MUTERPANCASILA ngaran. Kuat, ning, nig, awas, tungtung lelata, telah.

Iki nu ampet usuan ta,De kuat,Tan pakeneh,Ngalingling usuan ta,Cakra muter,Kuat,Ning, ning, awas tungtung lelata,3 amuh urtha swenya,'p' sama kadi ring arep,Iki ngaran,JAYA KUSUMA, muang RAJA KUSUMA ngaran.

Iki anggen buat slmetan ring raga.Punjung 2,Beduwur 1,Meruntutan canang daksina 1,Punjunge meiwak sata putih 1,Mepanggang.Punjunge beten meiwak kacang komak, taluh gerang uyah putihBeten canang burat wangi,Tetebasan 2,Pageh tuwuh pageh urip 1,Ning jati kasunduran,Banten ning jatine,Misi tumpeng 2,Maaled aji don teges abiding,Di tumpenge misi artha,Maileh 33 bolong,Menek 3 ririg,Ngati juru pepasangane,Meraka sawentene,Jani jajane mangge tulud gunting,Buat jajane merecah tangkih,Misi uli abug,Bantal tape,Jaja kukus injin,Misi kojong kurenan sampelan,Buat banten pageh tuwuh pageh urip,Maaled aji don kayu urip,Makaput aji bantal,Tumpenge 2,Sisin bantale serung aji bunga,Buat peras penyeneng,Misi siap putih mapanggang,Buat nasine putih apiring,Maiwak sata putih mabetutu,Nasi kuning apiring,Meiwak sata kuning mabetutu,Buat artha duwene mapusungan di tengah,Maaled aji kasa,Petangine ormatin ping 2,TELAS.BANTENE SANE MADYA.Yan amadya bantene,Mapengambean pengulapan,Pengiring kurenan,Dapetan teken jerimpen,Teken sane riyin,Telas.

BANTENE SANE UTAMA.Malih sane utama,Maweweh banten suci,Meguling bebek 1,Yan alit sucine,Meguling taluh 1,Nanging runtutan sucine samian.Buatbanten nistane me artha 383 bolong, buat banten madya meartha 483bolong, yan buat banten utama meartha 883 bolong. Iki ngaran tuturbudha narayana, metu saking sapta rsi temaja, atma kusuma sari, yankita ngardi pandita, meweweh saji asoroh, telas.

Yan masuk gurukita, buat paormat, banten tetebasan, pabersihan 1, maiwak sata putihmeguling, maruntutan nasi 2 piring, putih kuning pada mapiring, sanekuning mebe sata kuning, ne putih meiwak sata putih, sesantunnya 383bolong, pasukannya wau apisan.Ping rwa pasukannya, punia pedana, 11 pasukannya, audengan kang punia.17pasukannya, 2 udengan punia pedananya. 49 pasukannya, akuwub puniannya,muang mapenangkeb, maleluwur, mageni widya, megiri pati, meiwak satawiring pinanggang, muang masesayut, nasi goreng, iwak sata putih, taluhginoreng wenang.

Muang hana muah, aradang sanaknya 4, ringnetra, ne kuat, raris ngidem, putih, kuning, selem, barak, putih tankanten, putih iwaknya. Kuning tan kanten, kuning iwaknya. Selem tankanten, ireng iwaknya. Barak tan kanten, barak iwaknya. Mangkanakengetakane.Iki panganggen pasek gaduh, kebayan, penyarikan,menesa, muang sudra, jaya kusuma ngaran, muang raja kusuma sari, ngaranbrahmana lima muridnya.Iki hana muah, ica Sang Hyang Widhi Wasa,Yoganya Sang Bhujangga, yeh hidup ngebekin jagat. Umatur SangBhujangga, dikadyangapa deranak rahadyan sangulun, aminta dyantamangke, warahan ranak rahadyan sangulun, lamakane mauruh.Mojar SangHyang Widhi Wasa, uduh anak Sang Bhujangga, kita angurip sarwa tumitah,apan sang hyang urip saka tilinging manah, wyakti kepanggih ikangdruwe, yawat asranan guru sanghyang pramana, apan saktining sanghyangpramana kang pinaka druwe.matangya mangke, busanan juga samangkana,Sang Hyang Pramana, ikang idep anggawe atma. Wyakti kepanggih sanghyangpremartha denire, ika kawruhakna denira, yan sira mahyun, awas lawanatmanire wisesa. Ndi ika semadhi. Ika wisesaning atma. Yan sira mahyunwruha, asuci ta rumuhun. Wus puput asuci, lumekasakna ikang YoghaSemadhi. Sumadhi amati sarira. Aywa manganta, aja anggen kerasa idep,aja angitung swa raja druwe, aja anolih anak rabi, angidep mati jugakita, pegeng ikang bayu, yapwan angel, wetuakna ring usuan. aywamaderes wau kang bayun ta ring usuan.Muah saha banten, sandingaturu sumadhi, luwirnya: saji, daksina, ajengan ardha nareswari,sesantun aja ngirangin wewajanya, muah tiga sana, canang burat wangi,muah lenga wangi, saha dhuma menyan madu.Iki anteb akna, lawansanghyang urip, awas idep juga ana, mungguh ring wangetangi, muahsanghyang dewata ajur kabeh, matemahan ludira, sumurup ring: kulit,daging, uwat, getih, balung, muah ring sumsum. Yeh sumrambah pwa siraring sarira, mekadi ring pralinaning bayu sabda idep.apanikang rudiramaka awak sanghyang tiga. Yeka pralina kabeh, yeki pralinaning ludira.Muah bayu sabdha idep, aturu juga kita amati sarira. Dulurakna amatibayu. Yan pwa wus pwa kita malupa, mapulung anikang rudira kabeh,manunggal masurupan ring lobanging papusuh. Ika pasurupaning rudira,matemaha I sadumaya. Ika bayu sabda idep, matemahan, bhatara gurutunggal. I sadumaya maka awak sahati raga. Bhatara guru tunggal,masarira atma, ika marganta awas, lawan atmanta wisesa. Kadi lemah twimuah awakta sekala. Sesaat bhatara pratiwi jati, ngarannya. Muah awakawisesa, lawan atmanta sanghyang tunggal. Iki mawak sanghyang manon. Ikimawak sanghyang ongkara. Iki mawak manusa sakti.Iki panunggalandewata kabeh, iki jatining marga ring tengah, ngaran. Ika ya, 'we'cakra giling ping 7, 'u' yeh 'p' cakra giling ping 7.'d' gunung 'g' cakra giling ping 7 byar.Desa 'w' cakra giling ping 7.'nar' api, akasa, cakra giling ping 7, pertiwi, alas.Iki bibit utama dahat.Uyup mertha sanjiwani,Dadyang alas, api, yeh, desa,Ring sari ranta, muang sang ketampak,Pulangin ping 7.Pratingkah mulangin bibit,Ya muah masuk 11, ping 11 mulangin bibit.Yan 17 pasukannya, ping 17 mulangin bibit.49 pasukannya, saking sor muang ring luhur.Madya cakra gilingan.Muah ring awakta, cumanik, ngaran.

Alis alas, ngaran,Tunjung alis,Tibakakna ping 3,Nguyup ring irung,Terus tunjung alis,Macelep 'kar' pesu 'ne' tengen,Macelep 'ne' kiwa, terus ring lata,Pada ping 3,Raja Pinulah Cemanik, ngaran.

Kiwa tengen pada ping 3,Sinakep sadrana, ngaran .

Tangan tengen baduwuran,Tur menekep nabi puser,Inan limane karo tunggal, sudarrana, ngaran.Suda cukup ring sarira.Hana penapas iki Ya.Ngawit ring cangkem, nguyup,Tega 'la' merasa nyeng,Sedot .ring. 'I' terus, ring siwa dwara, pupuk irika.Suba merasa ditu, terus, tuwun marga, ring paswakan untekke,Terus, 'can' pukuh 'li' , madya 'li' , 'tung' 'li' ,Terus, menek, siwadwara, pupuk.Sedot, suba merasa, terus tuwun, ring pasuwah untekke,Terus, ring 'tung' 'li' , 'ma' 'li' , 'pu' 'li' , cantik.CAKRA MUDARA, ngaran.

Terus ke cokok mudara, pandek.Yeh, 'jah' , 'ba' , 'u' , getih, 'da' , kulit.Pesu ring song bulu.Ampet bayunta, lekahakna ring irung.SAPTA PETALA, ngaran.

Wus mangkana, ngawit kadi ring arep.Terus suku kiwa,Mebalik, terus ring 'tang' tengen.Mebalik, terus ring 'tang' kiwa.Mebalik terus ring 'su' tengen.Mebalik, terus ke nabi,Terus ke gowok ring kibul buwung, pandek.

Sedot pulangin ping 7,Terus majalan nuwut tulang giying,Magenah ring sumena, pandek.NAGA BANDA, ngaran.

Malih nyedot ring 'I' kiwa, pesu ring 'ne' tengen,Macelep ring 'ka' tengen, pesu ring 'ne' kiwa,Macelep ring 'ne' tengen, magenah ring lelata.Metimbang pada pang 3, megenti,'I' ne kiwa tengen timpah ketimpahin, pada pang 3.PANCA SILA, ngaran.

Malih muter, nyedot ring 'I' ,Mne. ,'le' ,Pesu ring 'I' kiwa tengen pada ping 7,NGASTAWA GENTA, ngaran.

PENYERUH,Nyedot ring 'I' , menek ping 7, tuwun ping 7.

NAPAS NUPUS TANPAS, ngaran, KUNCI.

Sedot ring 'I' ne megenah ring sumena,Genahakna ring lelata.Puter cakra maulu, de kuatBAJRA DANTA, ngaran.Telah, pandeknya.

Iki jatining panpas,Suda uruh ring bukti panca, kweh warnanya.11, sakeng pinggir kejero, sapta patalanya.Nora ngangge ngastawa genta, telah.17, sakeng jero ke jaba, sapta petalanya, telah pengaskaranya.Iki paweweh, 49.Sampun polih bukti,Nguyup ring cangkem, tagelang layahe.Pada ping 3, 'tung' 'ca' , 'tung' 'ko' , 'tung' 'li' .DEWI MELI, ngaran.

Cantik, pancoran mas, ngaran.Sedot tirta sajiwani,Kecorang ring cantik ping 7.ADNYANA MELI, ngaran.

Ring madyaning tungtung, wetuang ring 'I' , PUSPA TINALUM, ngaran.Malih kadi ring arep, tirtha sanjiwani,Rumawak DEWI GANDAWATI idepta,Genahnya ring madyaning tungtung, siramin ping 7.Wus mangkana, terus ring sor,Ring 'li' mesiram ping 7, TELAGA WAJA, ngaran.

Wali ring kuno,Siram ping 7.Terus menek ring tunjung, batu masepak, siram ping 14, tekaning lelata.Terus tuwun kadi ring kuno, siram ping 7.Terus menek ring siwadwara, siram ping 7.Pupuk tirtha sanjiwani.Wus mangkana, terus ke pesuahan untek terus ke sumena.Muah angupti ring bumi sari, sarira ngaran.Idepakna turun bhatara tukubuwana,Genahnya ring mega,Pepatih ida, Iratu Made Matekes, dewaning kilap, ngaran.Sedot saking akasa,Wijilakna bhatara, ring apah sarira,Angadeg ring pauderaning panon.Kabeh alingga, akna ring apah sarira.Iswara putihing tingal,Brahma abang,Sambu pelung,Mahadewa kuning,Wisnu ireng,Mahesora dadu,Ludra jingga.Sangkara gadang,Siwa, sada siwa, ring anak anakaning tingal,Tri aksara ring soca kiwa tengen,Muah ring brumadya mepadu.Ludra jingga, sangkara gadang,Kajero meru tumpang 9, siram ping 7.Terus menek, ring siwadwara siram ping 7.Pupuk, terus ke suakan untekne,Terus tuwun, ring sumena malungguh.Sari sinusun sari, pukuh klawan tungtung,TIRTHA MONA, ngaran.

Hana Pancasila, Panyeruh.Kunci, Ngastawa Genta.Nyedot ping 7, ne ring sumeneng, ngaran.Pelit matanira, kajero menek,Awas batu belig, rupanya ireng,Byakta katon pakedap,Puter jantranta, melingeb batu ika,Hana penangsaran,Muah bale panelokan, galang.Gumilang, pegeng bayunta sakuwasa,Awas tungtung Candi Kelima, ring Pura Gandawangi, ngaran.Puter Cakra Bajra Danta ring selaning lelata,Kita atma tunggal widhi,Guru uruh ring linging aji.Sawiji mawak manusa jati,Sawiji Sanghyang Ngadipta kang unggwakna tengah 'I' sembah ta.Ikang bayu sabda idep,Tunggal lawan awak ta,Pada mengaran I Kulisah,Jatinya sang anembah, tunggal ika, lawan sang kasembah,Marmaning megaran Sanghyang Tunggal,Kita anembah awak ta dewek,Ya ne mungguh jeroning anggan ta,Ya mawak manusa, sekalane Dewa,Yan hana lah dening Semadhi Tapa Brata.Yan lian sakeng bhakti setata.Apa krananing mangkana.Apanya sakti tan padanya.Muah kaprilinaning manusa kala dewa.Kaprilinaning sanghyang nawa dewata.Kaprilinaning sanghyang tiga.Kaprilinaning urip sekala.Ya I kulisah pengawak sanghyang guru tunggal.Ya awaking banyu maha pawitra.Awaking tirtha sanjiwani, panguriping dewa kabeh.Ya I kulisah maserira manusa sakti.Ika yogya kang pinaka guru.Sembahan sada kala rahina wengi.Iki kawruhakna tingkahing ngaguru bhakti setata.Maka awak sanghyang ongkara.Yan sira wau adeg,Iki tegesnya.Ong ngaranya manusa,Kara ngaranya sembah,Ikang wang anembah.Amusthi ta sira nrimurti,Sabda pengaksamanya wau ngadeg,Iki sabdane:Ihsang seda rasa, sang seda sakti, sang ratu mas kalinen, sang ratu ajiputra putih, abe aku I kulisah. Arasang tungtung adnyana ping 3, wusmangkana alungguh pwa kita, anahen lemah, atatangi lawan bhataripratiwi.duh ibu bumi, brata amati geni.mawas jati sinu kunalisah. Tansilah brata nuwunku sira ibu. Amertanin sang lara tuwa. Wus mangkanatinggalakna sanghyang tiga wisesa, saking jroning sriranta, ya ikaamati bayu dene tekes. Alungguh pwa sira, amusti angeke cita, muangbayunta, aja weh lumembak, andehakna kantha mulya .............. ikikawruhakna, muah aywa tan prayatakna. Yen kalanya anguyuh muah angisi.Aywa angadeg. Estu palanya. Apa kranan ta mangkanan, apan bhataripretiwi, nguni dadi kita. Ika marmaning tan wenang angadeg.Taksamabaknya rumuhun. Tahenikang siwadwara, lawan tangan tengen, idepbhatara guru mungguh ring tungtunging rambut. Wus mangkana. Iki sabdanering bhatari pretiwi, iki ya. Tabe ibu pretiwi bungkahing rambut, ringunggawan teras kaunira. Yan sira akuramas, ih lah metu sira, akramassakareng sang kilamaya, sakareng lawatang ngulun I Kulisah. Sisigbhatara wisnu, dakine yantala, unteke yang iswara. Yan ta lan ta mandi,tabe yang Gangga atangi paduka bhatari, ulun anadah sekarang lawan tangkulisah.Luwirnya:Ling aji ngaran pukuhing jiwa ngaran.Muah pemancahnya kawruhakya.Pu, ngaran pamupulan,Kuh, ngaran angga, wus mawak.Muah ji, sanghyang aji, ngaran Sanghyang Tastra.Pukuh jiwa ngaran Tirtha Mona,Yan sira mabanten,Sedot banten ika, genahakna ring jagut, di jero.Om Awighnam Astu Nama Sidhi.Iki tutur Hindhu Bali Daha ngaran.Ceritaakna Sanghyang Widhi, antyanta manggehira.Tan hana mawismanira, tan paro, amusa jangga.Akerti Sanghyang Mahyun Matemaja.Eka madyem, seru, maha widya ta weyrem.Windu parupanira sanghyang mami.Papadya rupem, maha tatwa yandhika, nimita tatwa dhika.Twem windu karo, nimita pe.Dadyanira Sanghyang Widhi Wisesa.Makarya dewata mangkana, rowang nira.Dening sunya ring arep nira, muang ring wingking nira.Tanana kanan keri, muah pepadan nira.Ring umujar, ajari pengrawuh ira.Ri tatkala, ametu atemaje, nimitaning windu.'sru' , Pramasiwa tatwem.Bahamyana widhi titah, kreta windu maha rupem.Twem pramasiwa dewem.'pa' , ingaranan pramasiwa.Saking sumenan Sanghyang Widhi, hening warnanira.Ri wekas meganti psengan.Ingaranan Bhujangga.'sru' , naka royana ring myatwem.Naraya mpu praya hningPramasiwa dipanem.Konem mahasiwa 'pa'Nter Sanghyang Widhi ngandika ring anakira.Lingira, Aum, Ae kita anakingulun.Anuhun ling aji, ingaranan Pramasiwa.Kinonkon, denira Sanghyang suksma.'sru' , swa dewem sunya sarwa dharma swabawanmi para sunyem.Prakretinta sarwa dharma.Apan nututwem nanak mami.'pa' , kedep sakarepku.Idep sepkonku.Anuwum juga saujarku .Tuhu kita anaking dewa, dharma anaking ngulun.Cening pramasiwa patuk.'sru' , awarawarah wisanta.Wirya wirya maha wiryem.Sarwa mantra tatwa dita.Sarwa sloka gratem.Mojar ta sira Sanghyang Widhi.Ong, Aum, cening Pramasiwa.Ramanira awarah ing sira.Sarwa mantra, japa wedha muang sarwa tatwa tatwa.Sarwa sloka, sarwa sruti.Rengenakna lingku, anakingulun,Sunya sara mawindhu, ing sunya tatwanakmami,Tatwaning dwi aksara, ang, ngang, ngaran.Ah, arkyan.Muah katatwaning tri aksarara, ang, ngang, ung, suwung, mang, mbang.Eka aksara , ong, dewa, ong, manusa.Sunya aksara, 5, sira ramanira.Jayatem wadwa sunu satya wredayem.Pramasiwa bhaktyem, nem bhakti maha sunya senem.Tarnwihang sajana widya mratya alahta wijem 4Adnyana sunya nirmala.Atamaje pramasiwa,Ae ah sadnyana putera kwa karya bwana, kan mamem.Ngandika sira Sanghyang Widhi Wisesa.Ae kita sang pramasiwa kita anakingulun.Kita agawe loka,Pamahayuning ring ingsun.Umatur sang Bhujangga.AnyuwunLingira. Tang yayahira, tur ida muter cakra gilingan, hana bajra petak,ngaran batur kelawasan petak, ekagama. Pakerti sesana, Kerta bhujangga,Resi Wisnawa.Resi ngaran resik, wis ngaran telas, nawa ngaran nawang,Sri Jayasunu, Sri ngaran Luwih, Jaya ngaran molih, Sunu ngaran putera,ngaran manusa. Sa ngaran besik, ngaran windu.Windu ngaran Bhujangga.Bhu ngaran Bhuwana,ja ngaran Jati,ngga ngaran Mraga, ............................Bhuwana mraga jati.Hanata bhuwana agung, muang bhuwana alit. Pramasiwa, jatinya, prama ngaransekancane, siwa ngaran bhakti. Hana ta bhuwana agung, muang bhuwanaalit,nian caritanira sekala. Hana ta sang Maha Resi, tan sipikotamanira. Potrakanira Sanghyang Widhi, ingaranan Sang Guru Bhujangga.Maka purahita, sai murbeng rat, ring srengga wait. Ritatkalaning ranem,ring asthana awangan. Wijil sratinira sang Bhujangga. Mayoga sira,wijil Mpu Dharma Sunya, hana indhu. Hindhu matemahan geni, geni dadiandus. Andus dadi mega, mega dadi udan, udan nadi watu. Makeplug batuiki dadi catur. Ketiba ring sor dadi tanah, kewastanin antuk Mpu DharmaSunya, istri ngaran Dewi Mahanari. Anguyuh angga, nadi banyu. Megantinama, Dewi Mahanari ngaran. Ketiba ring paran, nadi angin, atas nadilangit, jaler, kwastanin antuk Mpu Dharma Sunya, Sanghyang Pulasangaran. Ketiba maring paran, nadi angin, bancih. Kawastanin antuk MpuDharma Sunya, sanghyang bayu ngaran, dadi pasih.hana katiba maringwiswa, mbang. Kawastanin antuk Mpu Dharma Sunya, idep ngaran. Hanacatur waktra, catur, yayat, hana mriyatnai. Hana surya, candra,lintang, wiswa. Ring madyaning segara, ring madyan pura brimis.Genahnya ring singgala, punnakaplutin. Spukan batu iki, nadi thirtasajiwani. Thirta idup, ngebekin jagat. Ika nadi lumuh, mentik nadibuku, taru, manuk, mina, sata, wong. Hana ta sad rasa, nyangluh, manis,masem, pakeh, pahit, sengang. Wit sakeng catur dasa manu. Manu ngaranmanusa, idup ngaran pramana, hana.brahma, wisnu, brahma ngaran getih,wisnu ngaran telah, kantun diraga. Hana ta siwa bodha. Siwa ngaranbhakti, bodha ngaran budi. Makejang budhi idup. Mebhakti ngaran bakta,ngaran nembah, ngaran mahembah. Muah Mpu Dharma Sunya mayoga sakingsrati, wijil sang yatiwara, muang sang jaya wikrama. Sang yatiwara nadiprabu, ngaran sesanan ring sirah. Sang jaya wikrama, pas, sapa lwirengaran pasek. Mangkana ketatwan yang nguni.hana agama Hindhu Bali Daha.Agem ngaran ambil, 'ma', ngaran utama. Indhu ngaran bunter. Wali ngaranmabalik. Deha ngaran lekad, kauripan. Saking ulakang ngarepang. Masattasanghyang widhi. Alungguh Ida duwuring ngakasa. Kairing pramasiwa. IdaSanghyang Widhi, maka tedung jagat. Pramasiwa soran, ngaran Ida cungkubjagat. Papatih Ida sang kala sorga, muang kilap, tasik yoga. Ida SangBhujangga Mpu Dharma Sunya, tumut putun Ida, Mpu Guru, ngaran Sang SriJaya Wikrama, pasek ngaran pasti. Pasti pengebaktian, ring Ida MpuDharma Sunya. Mojar Mpu Dharma Sunya. Mawarah warah ring pada sisyanIda, duh anakku samuwa, rengen pewarah ingulun ring sira. Gungwaningwatatwa dharma suksma nirmala, buwat pangeweruh, Sanghyang Widhi hanengbhuwana agung, muang ring bhuwana sariranta, maka awan urip, muangpejah. Rikalan ta mulihing bhuwana sunya, wus kaiket daging jagat,tastas akna naga banda rumuhun. Mangkana uga denta mambek. Agya satmyalawan bhatara. Apan Sang Hyang Widhi ambek ring jagat, tan kenengrahina wengi, tan kasongan surya candra, luput saluwir ri kehamberin.Mangkana twinya Sanghyang Widhi. Maka mwata ring rat kabeh, langgengtan gingsir. Jagra setata tan kesamaran. Mangkana juga denta angaptya.Kna tatwaning suksma, aywa ta salah surup. Aja salah sembah, SanghyangWidhi juga wenang sembah. Maka pura hita, de Sri Jaya Wikrama. Saimurbeng rat, ring srengga wait. Ritatkalaning ranep, ring asta awangan.Iniring dening arinira sri pramana sidhi. Iniring dening patihira lima,sanak ira tunggal. Patihira lima ika prasama kembar. Dwi wakya ekasruti.1. sang soceng drya.2. sang karneng drya3. sang sedot drya4. sang buja rwa5. sang yyapdana ngaran.
Prasama ika sanaktunggal, de sang sri narendra. Siniwi dening wadwa kabeh, inemtungupataken. Kawredyanikang rat kabeh, apan luwih kang kali sangaran.Polih ikang wang tan manut ring kalinganing agama. Ya ta matangnyaumedek ring jeng Mpu Danghyang Puruhita. Pra sang memarem, ringajengira sang mahayati. Ri sampunya mangkana, umatur ta Sri Narendra,ring sang mpu. Kurakyan sang ulun, kadyang ngapa de ranak mpu mangke.Ne ngranang raket ikang rat, luwir kaknan kali sanggaran, kang janapada, tan manuting ulahing agama. Aroh eranityasang. Ameda meda polahnikang wang. Tan wenang dening amarahaken wilasanya, yan tan sang mpurakyan, asung wara warah ring sang pika pika ulun, tan murug ikangbhuwana kabeh. Mangkana denira aminta sih nira sang yatiwara. Sumaursira mpu, ling nira. Sajnya aji muah rakyana patih kabeh. Rengwaknapwarah Bhujangga Aji. Nyan tatwaning angraksa bala, ring angga sarira,praktyaksaakna rumuhun, haneng telenging adnyana, sukla putus aknasanghyang, kerti yasakna sira hyang atma, murtyana sanghyang tunggal,heningaken budi, rahadyan, ngarcana Sanghyang Widhi Wasa, amintawaranugraha, ring Ida Sanghyang tuduh, mangkana ling Mpu DanghyangPurahita. Sumaur muah jaya wikrama, ling nira, sajnya rahadyan sangulun, kang wenang pinta den rahadyan, ikang manik sakecap utama, muahmerta sanjiwani. Yapwan wineh aken rahika, sida sakecap rahadyan.Kewalanya pagehakna ikang sukerti, rahineng kulem, rangsuk akna adnyanasuci nirmala. Anerus tunjung yatatri. Titi lan pengancan. Kewala hanapawekas, Bhujangga aji. Ritatkala rahadyan nangun semadhi yoga, legaweh hana ikang budhi. Apan makwehing satru wisesa, wadwan I Bhuta Kalasorga, maha bara panes nirang haneng sarira. Lwir geni tibeng minyak.Den yatna rahadyan. Amagut satru wisesa. Yen kasep sakejap, byakta sorrahadyan sangulun, tandwa lebur ikang brata. Hilang budhi rahadyan, yanmangkana. Sumaur muah sri narendra. Mpu rahadyan sangulun, angama deranak Mpu, amagut ikang satru. Sadnya rahadyan sangulun, apan satru tankneng sanjata, lwir weh tebek. Yan unusan saksana waras, muang tankneng kawisesan. Apan mangkana wisesa murtinya. Kaya yeki dentaamagutaken. Sira yang dharma murti akna haneng sarira. Aywa sira anggasang sanjata. Unjal akna ikang kawisesan. Ikang manik sakecap. Mangkanamagutaken, sira yang dharma murtyakna aneng sarira. Wenang alah pwa yawisesa lebur nika. Asing galak sida asih, satru matemahan rowang ikakabeh. Wus kna mangingkup agung, pengasihing jagat, mangkana tatwanika.Tiling akna ikang ambek. Murtyakna sanghyang suksma. Glaraken yogamuang semadhi. Anerus sri trini, sukla setata apadang. Hana pwarah ramarahadyan sangulun. Kengetakna aja lali, risampun tumus ing yoga.Semadhi ring Indra Bhuwana, aywa sira tungkul angundap. Apan makwehangawe wulangun. Salwir tinonton anudut uneng. Aywa linglung aywarimang, apan dohin api. Mangkana denira sang yatiwara. Miteket aken,Sri Jaya Wikrama. Nihan ta ling nira, rakyan Mpu sangulun. Angapadoning katungkul ring Indra Bhuwana. Ika warahakna ring pinaka ulun. Yatanya salah ranak. Nihan petanya Sri Narendra, ring hyang purahita.Sinangga den sira mpu. Nihan ta ling nira, sojar rahadyan. Sangulun yanprapta semadhi ring kendran, hana teja asta, dalakang piangguh. Muahwang kania alistu ayu. Akweh sarwa endah, ngawe lengleng. Yapwansinangguh mangkana, terusakna kang budhi. Aywa kanggek, nimintanepinangguh jenar apadang. Dudu galang, lwir surya candra. Nora rahinanora wengi. Tan parupa tan pearan. Galang tan pelawat ika. Pamuputingputus, sira hyang widhi. Kang langgeng setata, apan Sanghyang WidhiWasa, angadakaken sarwa tumuwuh, muang sarwa maurip, saisining bhuwanakabeh ring bhuwana agung, tekeng bhuwana alit. Kinmit pwa ya madenira,Sanghyang Widhi Wasa. Yuktinya Sanghyang Widhi Wasa tan bina sihisira.Ring sira sarwa molah, muang sarwa tumuwuh. Tan gingsir pwa rahinawengi. Ngemit sehananing tumitah. Maka caturing bhuwana pwa sira.Bhuwana angemit kang merta. Lwa sraya panjang ira tan pamerih bukti.Nora kengguh. Lila legawa terus ngamong urip, muang pejah. Ngamongsekala niskala. Panjing keranjingan. Putusing susatya nira. Ya tangmatangnyan sira. Sanghyang Widhi wenang sembahen rahina wengi.Pinintaken kapradyaning kang rat. Nanging rangsuk akna dharma. Masihring sarwa tumitah. Aywa pinrih bukti nikang dharma. Pagehaken, aywalali sekedap. Mekadi mitaning metu wirasa nirmala suci. Yan sidamangkana, umawak sanghyang maha suci, haneng sarira. Putusing adnyanangaran, lwir wareg tan pamukti. Apan sampun nunggal ring rasa suci.Apan mangkana ling nira mpu. Sumaur sri narendra, muah ling nira. Kuraknya sangulun, angapa kang pengrasa ring angga sarira. Warahaknaranak rahadyan sangulun, de pasti. Muang patik ira mpu kabeh, hana lingnira sri narendra. Sumaur sira mpu danghyang, ling nira. Rahadyansangulun kabeh, jatinya merta sanjiwani, suka yeh idup ngebekin jagat.Kumwat gantinikang pengrasa. Lwir jugul, kewala pradnyan. Nora wredya,nora beksa. Tan lwih tan tuna, nora gering dudu waras. Nora galak, norangasor. Nora demit, nora sumbung. Nora suka, nora duka.nora lanang,dudu isteri. Muang salwir pengrasa. Wus amor ring Hyang Widhi Wasa, tanhana sinang saya. Apan galang nyuluhin setata. Apan akweh wang sisusinaputan. Ngrasa aken pasung ira Sanghyang Widhi. Kang dudu sinangguhyukti, ikang yukti sinangguh dudu. Sinaput dening maya siluman.Nimitanya obah pengrasa, tanana kwasa sakti. Aywa kita ngaku wak bajra.Da ngaku sugih ngrasa agung nguwub gumi. Dudu ngrasa jati ika. Apankasugen ring daging jagat, kurang wiwika. Mangkana yuktinya. Nungsungpengerasanya ika kabeh. Aywa mangkana rahadyan saulun mangke. Makertijuga, tinuduh denira Hyang Widhi Wasa. Nlasaken dasa mala, tmahakendasa sukla. Lebur ikang mala, tmahaken kanirmalan. Apan hanapretiwimba, pawehira Sanghyang Widhi. Ikang asta rwa. Kiwa lawantengen. Sama majriji panca. Suksmanya rangsukakna. Ambek sapuluh ikarangsukakna. Panca ginawe ngulati merta. Pangupa jiwa utama ring loka.Ikang panca ika, angulati kauruhan utama. Suci nirmala, niskala ikatasakna denapet. Ikang sujatining urip suci, ri wahya diatmika.Wruhakna pwa ya pinaka suluh punek ati. Wredya ikang jiwita ring kangrat. Ri wuwus kinawruhan sri narendra, rikang rahasyaning kunci, wanehikang pengrasa. Ring sarira nira jagra tingal nira ring jro. Wruh siramanon ikang tan katon. Wruh pwa sira ring ning, windu, ikang bhuwanaagung. Kang angebeking bhuwana kabeh. Pukuh. Ikang tungtung. Madya, wuskinawruhen denira, lwir puspa wau mekar wanginikang budi. Irika ta siraminta sih ring sang pandita, nihan ta ling nira. Mpu rakyan purahitamami, sakecap tan madwa wuwusang watiwara, lwir puspa wau mekarwanginikang nudut was mami. Dening kawyadnyanan sang pandita.Samangkana wuwusnira sri jaya wikrama. Sinawuran denira mpu. Sojarrahadyan sangulun. Yan mangkana wuwus ta wetu wanginikang twasrahadyan. Mangke sumili aran narendra sri agra kusuma, sajnyika.Rahadyan mangke. Sri ngaran lwih, a ngaran ambek, gra ngaran pucuk,kusuma ngaran sari, ngaran sarira. Apan ambekaken, lwih pucuking sarirawangi. Sri agra kusuma panebas, rahadyan mangke. Apan tan hentikalwihaning rahadyan. Nya ta nirmala kang pinangguh den rahadyansangulun. Mangkana denira maraken. Sinawuran, denira sri agra kusuma.Nihan ling nira, mpu sangulun, tulusakna wara sih sang pandita, ringanak sang yatindra. Sumaur Mpu Dharma Sunya, ling nira, panjang yanwilangin aksara iki. Ring pramana awidya, genahnya cekap. Waneh manihcarita. Ulun mangke caritayang. Muah anakku Sri Agra Kusuma, duk ulunapwi ya, was lawan dewi mahanari, nanak apriyaka, lawan dewi suryanta.Pada arus sresmin. Aku gadah yoga 5 . ikang paling sepuh, kang nga raneSunya Ning, ira yistri, Mayatri. Ikang rayi malih, Bhawatri, ikangrujut, Mayatri. Sang latri tlaspun, gangsal katahpun. Ikang jalersatunggil mawon, kang ngarane Sunya Ning, mayoga Sunya Ning, metu yoga3: boten wonten byange. Saking srati adhi windu Sunya Ning. Palingspuh, kang ngarane, Rsi Madura. Ikang made, Rsi Gangga Sura.Ikang nyoman, Rsi Manuhara.Sadoyo tama, kayak iputus.Turun Ida Sanghyang Agama,Tan lian Ida Sanghyang Widhi,Asung Ida ring Sang Trini,IngarananRsi Madura, muang Rsi Gangga Sura, ping tiga Rsi Manuhara, irikakawisikan antuk Ida Sanghyang Widhi, kalugrahin dumaswida, kagenahangring brumadyan Ida Rsi Madura, wetu tutur, yogyanya, mayoga semadhi,Sau.

OM CANTI CANTI CANTI OM .

Lontar Batur Kalawasan Petak (MWBW)

"OM AWIGHNAM ASTU NAMA SIDDHAM"

Ikiwisik warah Indhu Batur Kalawasan Petak, ling Rsi Markandhya. Kaceritakna Hyang Widhi hanthyata manggeh ira tan hana mawisma nira, tan paro,tan parupa, hamusa jangga, hakerta sang hyang mahyun, hatamaja ekamadhyam, hanata hindu, hindu matemahan gni arab – arab, gni dadihandus, handus dadi megha, megha dadi watu, makeplug watu iki, hanatanah langit, gun gumi, bun gumi, matemahan tiga adnyana, sapaluire :- Ciwa- Sadha Ciwa- Parama Ciwa

Sang Ciwa: dadi langit, ngentikang sarwa lumentik muang Wedha Riwikrama, muwah Wedha Sanawosongo.

Sadha Ciwa: ring tanah anguyuh angga dadi yeh, dadi pasih, ngentikang sarwa mabayu dadi angin, raksaka wedha upasadha nga.

ParamaCiwa: ring paran nadi tirtha, Tirtha Sanjiwani sakala niskala, raksakawedha catur nuraga muang catur wedha gita, hana bhagawad githa, mayogasang parama ciwa metu yogha satunggal Sanghyang Tunggal, matemu ringDewi Rekata Wati, panak sakeng Rekata Tama, bangsa yuyu, raja samudralekad taluh, sang hyang onang ngempu taluhe ento tur lekad rare patpat.Rarene patpat punika kawastanin hantuk sang hyang onang :Asiki : Pukuh, asal sakeng wadahing taluh.Dadua : Punggung, asal saking kulit taluh.Tetelu : Bawa, asal saking putih taluh.Patpat : Manik, asal saking kuning taluh.

Risampun dangu kewastanin malih :Asiki : TogogDadua : SemarTetelu : NaradhaPatpat : Guru.

Malih mawasta :Asiki : Nabi HadhamDadua : Nabi SisTetelu : Sang Hyang NurchayaPatpat : Sang Hyang NurraccaLelima : Sang Hyang WenangNenem : Sang Hyang TunggalPepitu : Sang Hyang Guru.

SangHyang Wenang dados Surya, guru manik. Sang Hyang Tunggal rasa bun gumimamusa keneh, betal, makmur, nganten ngajak Dewi Rekata Wati, rasajantung, pangarasa, betal mukaram, lekad taluh camani "nga" purus,betal, makadas, yuyu miwah yeh, bungkulan taluh mani, rawuh sakengakudang rah :

Asiki : Angin, halu hamahDadua : Api, hamarah.Tetelu : Yeh, mut mahinah.Patpat : Bumi, supiah.

Iki"nga" Catur Yogha, yan ring bhuwana agung : surya, bintang, bulan, bawahiki "nga" Wedha Catur Anuranuraga, gnahnya ring Badjera Petak, ikihangurip Dyana, Tirtha Mertha Sanjiwani, suara ring nenger, tanpatastra hindhu "nga" tutur hindhu, piteket ring Idha Sang Parama Ciwa,hangewetuang tatua githa, hanata bhagawad githa, hantyata mangen ira,tan hana mawisna nira, hamujangga hakerti Sang Hyang Mahyun Atmadja,eka madhyam metu temajeng ingaranan "Sunya Ning"

Sunya Ning mayoga metu temadjeng "Tri" :Pinih luwih : Bhiseka "Rsi Marakandhya"Ikang made : Bhiseka "Rsi Gangga Sura"Ikang nyoman : Bhiseka "Rsi Manu"

Rsi Gangga Sura: kesah maring hindhu jumeneng ring "Mojokerto" dados Pandit.Rsi Manu: kesah maring hindhu jumeneng ring "Selepadang" taler dados Pandit.

RsiMarakandhya: kesah maring hindhu jumeneng maring "Mujasari" raris keGunung Raung irika Idha Rsi Markandhya ngambil rabi anak sang hyangwenang ingaranan "Ibu Kapilih" sane dadi dewan tanah gadah yoghasatunggal manon, kang nga "Rsi Dharmasunya"

Rsi Dharmasunyamaperiya Dewi Kanari, anak sang hyang naradha. Gadah yoga asiki ingaran"Rsi Guru" Rsi Guru maperiya rayat biseka Dewi Suma anak sajayengkarna, gadah yogha dadua:Pinih Luih : Rsi KelingIkang Madenan : Ipatiga.

Pastipangabaktiannya ring kakyang idha Ida Rsi Dharmasunya, ingaranan PasekPatiga ikang kakyangnya maka dalem pacung maka pancer pabaktiyan ringIda Rsi Dharmasunya.Muah yoghan Ida Rsi Markandhya, gadah yogha sane mijil ring "Ibu Kapilih"Sane duuran : Idha Bagus SuryaSane alitan : Made Oka.Ring Gunung Raung Ida mapitutur ring anak putun ira, iki rengen akna pawarahku ring kita:

1. Nirwana, Nirmanakaya, Nirmadharma.2. Amerasa, Atara, Atma, Ajnana liang "nga"3. Brahmawidya, Bagawan Byasa Biksuka, Budhi "nga"4. Icuara, Ica, Inayana, Jati "nga"

Bataradasarnya manusa "nga" kahalaman, kasusilaan, kabahagiaan, kabeneran/patut, menepakan, (ngelepasang kodrat kehidupan). Yan sang wiku kerasabudhi sunya, sayogya biasa kna dina latri, ning sarira, ambeana triloka palanya, ruwet sida ilang, jati paripurna sapanugraha ika palaningsidha ilang luirnya.Yan salah ucap, salah candak, salah rengen,salah pasuka, salah hangen, salah ungsi, salah sila, ika DASA SILA"nga" . Samangkana hawak harane, taye mandyaken lare sasare sarira, yantambuh ring payuden ne yeh idup jati ngebekin jagat, TIRTHA MERTHASAJIWANI.Humatur Ida Gusti Pacung, hayuun ling nira, nabdabangkadyatmikan muang ngerotong royong sareng duang tali (2000) kwehnya,ngiring kakyang Ida "Ida Rsi Markandhya" .Ida Gusti Pacung Agung,dadi pacek ring Gunung Raung sareng Ipatiga, durung asat babalangan,dadi ta agni arab-arab wetan, uduh anakku samea tonton ikang gniarab-arab jalan cening jani alih Gni Utama Ika. Hayuun sanaknyamakabehan, ling kakyang ida, kesah Ida Rsi Markandhya sakeng gunungraung sareng sisyan ida duang tali (2000) kwehnya muah sanaknya,ngulati gni arab-arab, saksana dateng ring gni iki, tan hana gni, alasrembho juga, irika ida ngerotong royong sareng duang tali (2000). Hanabyana "ABAS AKIH" landuh ikang rat.

Sapanang akna Ida RsiMarkandhya budal ke Gunung Raung, saksana dateng ring gunung raungsareng hanak Ida, I Pacung muang Ipatiga.

Sapanang akna malihhana gni arab-arab ring alas katila wetan, malih Ida turun ring gunungraung, turun ring alas katila, mumbul ikang banyu, yeh sumbul "nga"tukad iki. Irika Ida ngerotong royong ngardi tatamanan sareng duangtali (2000) pinih arep "Ida Gusti Pacung " kalinggihang ring "BadingKayu".

Iriki Ida Rsi Markandhya mujiangga hana "GunungBhujangga" ngeragayang Ida sekar hana "Gunung Sari" nga. Masarirabunga, abunguan, manis madu ragan "Ida Rsi Markandhya" mabiseka "IdaRsi Madura". Raris Ida ngandika : uduh putunku iki rengen aknapawarahku ring kita, panelas brahma widyane sang catur anuraga.SangHyang Widhi juga onang sembah, putunku wijil sakeng Rsi Dharmasunya,buat pangeweruh, Sang Hyang Widhi ane buana agung muang buanasariranta. Maka hawak hurip muang pejah, Iki Sang Hyang Catur Nuraga,ana katon ring buana agung kadi inten ika Hyang Parama sane ngurip awakcucune, doning hana sabda, samarpaya surya jotir, to madan jati, Surya"nga" keneh, Bulan "nga" tirtha, sarin keneh, Bumi: bayu, getih, kala,lawan api, yeh dadua api tetelu tunggal keneh ikang "Panca SaptaPetala" dadua "Naga Bandha", tetelu "Panca Sila", api tetelu yeh daduaiki "nga" Panca Patpat Napas, umad kunci iki "nga" Surya Sekala, SuryaMantri Magri keneh "nga" bulan kamantryam, yeh, banyu, bintangpangirim, angkyan, angin, otak, supyah, bumi, banyu nga. Mangkanaputunku kapustika ring Ida Gusti Pacung, gelis matur ring kakyang Idasinggih Sang Mahayukti, ayuun ring paduka Batara. Gelis Ida nabdabangkadyatmikan muang ngerotong royong sareng 2000 . hana Pura Bading Kayungiring Kakyang Ida Rsi Madura sane malinggih ring "Gunung Sari". IdaGusti Pacung dadi pacek ring "Bading Kayu" kahiring antuk Pasek Kelingmuang Pasek Patiga.

Hana Agama Hindhu Keling, bulak balikpamargin Ida Rsi Markandhya, malih ka Jawi malih turun ka Bali. Bulakbalik turun ka Bali "BALI" nga" jagat iki. Ngardi tatamanan hana GunungSari, hana Bunguan, Pagerwesi, Batur Panti, BESTURI, landuh ikang ratwireh ngagem game kasunyatan, muang Pancasila, muah Wedha Catur, sapataluire:Rih WedhaAntarwa WedhaSama WedhaYayur WedhaIkibabuatan Ida Rsi Markandhya, sakeng Jati Onang Sor, Onang Luhur, saluirDasa Karya Onang hana Sang Maha Rsi tan sipi Utamanya. Manis madu "RsiMadura" nga malinggih ring Gunung Sari, iriki Ida ngarga ring ulunpamelas, hana Tukad Masiwi "nga" ngelukat ikelabang apid, uler agungsane ngalahang Imangku Putus ring Panti, telas rarud banjar ring Panti,terus ke Alas Langsat. Jumenek ikelabang apid, kapralina ring Ida RsiMarkandhya ( Ida Rsi Madura ). Ring Sastra Ujar Jana, Yeh Idup ngebekinJagat, sakeng gitan Ida ngarge manak "nga".

Puniki babuatan IdaRsi Markandhya, "Wedha Catur Anuraga" panugrahan ring Parama Ciwa dukring Hindhu, amutusang se Dasa Karya iki "nga" Wedha Panca Catur TitiWirikrama, sapata luire:Rig WedhaAtarwa WedhaYayur WedhaSama WedhaPurwa Bumi Kemulan.Punikipakaryan Ida Rsi Markandhya, duk turun ring Gunung Sari, ngeragayangIda sekar, manis madu ragan Ida, mabiseka Rsi Madura. Kairing antukPasek Keling muang Pasek Patiga, ring dina: Wrs "Pa" Sungsang, PucakManik "Tang", Ping 13, Sasih ka 7, Rah 3, Teng 2, Icaka 1000, Cicaka1032.Metu pangalian Eka Sungsang Prawani tur Ida Rsi Maduramamuat "Pajenengan Hindu muang Pustaka Raja Candra Rasa". Tekeningbusananing sudaka, Ipasek Keling kalugrahin antuk Ida Rsi Madura "EkaGama Hindu Isma muang Pancasila lan muang katekaning Pejah, Iring IdaRsi Madura mahyang hyang Tukad iki kawastanin "Masiwi"periangan iki"nga" Basturi, Gunung iki "nga" Gunung Bhujangga, wireh Ida Mujiangga"nga". Gunung Sari Asah Danu irika Ida nyimpen Pajenengan: "NARA BADJRACIWA KRANA".

Spanang akna kesah Ida ring Gunung Sari kahiringantuk Ipasek Keling lan Ipatiga kantun ring Gunung Sari. Ida Rsi Madura jumeneng ring Dap-Dap Putih ngardi TAULAN pinggir ring tukade, irikaIda Rsi Madura mahyang hyang "Pangyangan" nga tukad iki.

Spanangakna kesah maring Pangyangan jumeneng maring "KELEDU NGINYAH" kajunjungolih Imangku Katrem, tur kaperihang paguruan ring Buana.Hana DesaGumrih, kesah ring Gumrih asenek ring Batu Mejan, hana anak dukun mayaspuri pecak magenah ring "Gong Purwa" Imacaling tekeng sanaknya:

I ratu Ngurah Tangkeb Langit Arine I Wayan TebaArine I Made Jelaung Arine I Nyoman Sakti PengadanganArine I Ketut PetungArine (istri) Ni Luh Rai Derani.

Kasunglugraha ring Bhagawan Dwi Jendra, duk ring Majapahit, tur ngusak asikring Lalang Linggah, hanesti neluh nerangjana, tur ngerapuh jagat.Irika katangehan antuk Ida Rsi Madura, miragi Ida Imacaling nesti neluhnerangjana, raris Ida Rsi Madura Dyatmika Yeh Idup tur kapulangin,kebus baang Imacaling ring Gunung Rangda, pati keplug terus malaib turterus ka NUSA maring jungut batu, raris ka "DALEM PEED".kari rabine "ILuh Ayu Lebur Jagat", I Ratu Ngurah Tangkeb Langit, Wayan Teba, MadeJelaung, Nyoman Sakti Pengadangan, Ketut Petung, Rai Derani, mamekulring Ida Bhujangga Madura. Ring penataran gunung iki "GUNUNG RANGDA"nga.

Kesah Ida Rsi Madura ring Surya Beratha, jumeneng ring"Batan Getas", Ipasek Keling magenah ring "Puseh Pangulu" tur mamuatsenjata "Keris I Jaga Satru" nga, katunas ring Ipasek Keling ring kereblangit, tur kaambil ring "I Gusti Kresna Kapakisan Jelantik" ne magenahring "Mangwi" , kantun ulesnya sad sading "nga" puseh pangulu HinduKeling.

Ida Rsi Madura jumeneng ring "Batan Getas" kajungjungdening jagat muang praratu, Bala Mantri, tur Ida Rsi Madura ngardikayangan sang "Tri Warna" nga. Angga sinunggal, Asta Rwa, NetraTunggal. Sanghyang Tri Warna nga Raditya muji angga nga Papauman SatryaPunggawa, hana "Dalem Papauman", anyiwining satrya punggawa kabeh,muang Brahmana, Bhujangga, muang Bhuda. Spanang akna papauman satryapunggawa pinih arep: "Bhagawan Dwi Jendra", pamade "Bhujangga AjiManu", ping tiga "Cri Arya Damar".

Ida Rsi Madura rarismangandika, duh Cening Dwi Jendra, muang Aji Manu, muang Cri AryaDamar, Rengen pawarahku: dadi cening ngencak aci-aci Hindhu sane maadan"NGERECE DANA", dadi cening nganggen Gama Indra muang Brahma, GamaKala, Uma Tatwa, Yama Tatwa, Siapa nugraha cening .........???.Gelismatur Sang Dwi Jendra ...... singgih Sang Mahayukti, Sang Hyang Jagat Nathaasung nugraha ring anak batara titiang, pasasangkepan dite hamanganjayeng kana. Wireh wenten Sapta Buana "ngerece dhana" titiang ring Balinapi luire:Sawa Preteka : Da ( ) genahnya.Nyawa Wedana : Pac ( ) genahnyaSupta Pranawa : Ut ( ) genahnyaNyawa Asta : We ( ) genahnyaPitra Yadnya : Ma ( ) genahnyaPranawa : ring A ( ) genahnyaKerti Parwa : ring. Pra ( ) genahnya.

Wirehsampun mamargi karaksa antuk ida dane, ipun sukeh antuk titiangngerobahin malih ratu, banggiyang sampun, wireh sampun mamargi Ratu.Durung asat babalangan keweh yan rasayang. Ensek sapenuh pakayun Ida Rsi Madura, tan kasaden kayun. Spanang akna kesah Ida Rsi Madura ring Batan Getas, jumeneng ring Beratan. Kasungsung antuk "Ida Dalem Sagni"ne malinggih ring Tamblingan. I dalem tamblingan madue putra kalih, Sanepinih luih : Ida Bagus Tos Jaya.Sane alitan (istri) : Dewi Ayu Sapuh Jagat.

IdaDewi Ayu Sapuh Jagat tur kaambil olih Ida Rsi Madura kaanggen rabi, turlama-lamanya Ida Rsi Madura enem warsa (6 tahun) malinggih ring Beratan. Ida Ayu Sapuh Jagat madue putra patpat sapata luire:

Pinih luhur: Ida Bagus Cakra - (ring Jati Luih).Sane alitan: Made Rai PutraSane alitan: Nyoman Raka SudanaSane alitan: Ketut Cenik Mertha.

Okan prami sane mijil ring "Ibu Kapilih" rabine ring Majapahit, sane medal sapata luire:

Paling luhur: Ida Rsi Dharma Sunyasane alitan : Ida Bagus Surya – (Ida madiksa mabiseka: Ida Rsi Wisnawa).sane alitan : Ida Made Oka

"Rsi Dharma Sunya" malinggih ring "Mojosari""Ida Bagus Surya" malinggih ring "Batan Getas""Ida Made Oka" malinggih ring "Kayu Pinge" mangkin mawasta "Kayu Putih"

Okanrabin Ida Rsi Madura sane ring Tamblingan, Ida Bagus Cakra ring JatiLuih, terus ke Gunung Sari Asah Danu. Putran Ida Bagus Cakrane maparab"Rsi Tamu" jumeneng ring "Lukluk". Ida Rsi Madura budal ke "Basturi",tur Ida merelina sisiyan Ida ring "Gunung Bhujangga" ( ring Desa Sepang Kec. Busungbiu Kab. Buleleng ). Kantun putra sane mijil ring Dalem Sagni ne malinggih ring tamlingan: Ida Nyoman Sudana tur Ida jumeneng ring "Blambangan". Made Rai Putra ring "Banyuatis" ( asrep ) ring PusehMukti. Ketut Mertha ring Gegelang terus ke "Pemaron". Ida Made Oka ringKayu Pinge (Desa Kayu Putih) sareng tumin Ida "Ida Dewa Ayu SapuhJagat". Kahiring antuk anak "Idukuh Mayasturi" sane mapesengan "MadeJelaung" muah "I Wayan Tebe" kagenahang ring "Lawangan Agung".Kapanganikayang ngeraksa gumi ring Ida Dewa Ayu Sapuh Jagat. Kon Idamahideran ngeraksa jagat, "HIDERAN" nga jagat iki.Made Putra ringBanyuatis madruwe oka mapesengan "Ida Rsi Kanya" asiki tur sampunpandita, kahaturin ngayunin ke Blambangan antuk Ida Anak AgungBlambangan, ri sampune rauh ring Blambangan kacunduk Ida sareng okanIda Bagus Sudana sane mapesengan: "ICENELE" muang "MADE BERATHA" pecahekesah sakeng "Beratan". Gelis matur Icenele ring Ida Rsi Kanya, uduhkakangku Rsi Kanya tan weruh kakang tekengku, aku hanak Bagus Sudhanakatinggalan meme bapa tur kahula kateler, umi nget Ida Rsi Kanya enseksapenuh ring ati, tumeres toya aksa tonibeng panon, raris mojar: Uduhanakku Cengele ong gila cabar ujar, jalan jani budal ke Bali jele melahajak beli di Bali, metu Icengele "Aku tumut kakangku". Durung ngasatbabalangan puput karyan sang Prabu Blambangan, katuran Rsi Kanya puniyagung artha 65 tali maruntutan Surya Kanta muang tateken Punyan KayuJelawe.Spanang akna rauh Ida Rsi Kanya ring Griya Banyuatissareng Icengele muang Made Beratha, irika Ida Rsi Kanya katatamanngunya unyan derika Ida nancebang tateken Idane, tur mentik rikalakacingak antuk Rsi Kanya raris Ida ngandika ring rain Ida Icengele.Uduh adikku mentik tatekenku, jalan dini ngardi papujaan hadanin"Pujalawe". Spanang akna hana pura "Pura Pujalawe" papujaan Ida RsiKanya.Spanang akna Rsi Kanya, kaceritaan Anak Agung Rijasa ringBanjar "Mabyang Sakti Blambangan", kaambil antuk Ida Bagus Suci ringBanjar, kaambil rabin anak agung blambangan sampun mobotan, punikamedal sakti wak bajra, mabiseka "Bagus Rijasa". Ida nyapuh bangsa, RsiKanya kateler . ditu Icengele susah reh tahu teken anake nawang mantratonden mabersih sube ngeleneng. Raris rarud katengah ka "Manguwi" diManguwi Dukuh magenah.

Hanak Rsi Beratha sane kesah kaBlambangan mapesengan "Putu Wija" taler kesah ka Tabanan jumeneng ring"BERABAN" ditu makarya "Taulan". Spanang akna uug Berabane, hanak PutuWija patpat telas rarud ngalerang, budi ngungsi ring Gunung Sari,gunung sari alas dapetanga. Tur irika ring kiring "Asah Badung"jumeneng.Naler wenten ka Patemon magenah ring "Banjar Uma", muang ring "Tegal Bubunan", hana juga ring "Banjar Belong":

Sane ring Asah Badung Desa Sepang mapesengan : "Putu Rukma".Sane ring Banjar Uma Patemon mapesengan : "Made Wirtha"Sane ring Banjar Tegal Bubunan mapesengan : "Nyoman Kartha"Sane ring Banjar Belong mapesengan : "Ketut Mertha"

Spanangakna kacerita mangkin "Dewa Ayu Sapuh Jagat" eling ring pitutur Ida RsiMadura, I Pasek Patiga ring Gunung Sari magenah, tur kautus I PasekKeling antuk I Dewa Ayu Sapuh Jagat ngalih I Pasek Patiga ka GunungSari.Spanang akna raris I Pasek Keling majalan, saksana dateng ringGunung Sari, kacingak I Pasek Patiga makuweh kadannya, tur raris IPasek Keling matakon : "Ih kita Patiga dadi makuweh sanak kita, kitaajak kita dadua luh muani tunggal sanak, siapa ngamet sanak kita"..........?.Lah warahan tekenku ...!!! Humatur I Pasek Patiga, titiang ngambet nyamantitiange, gelu idep Ipatiga. tur I Pasek Keling berangdi raris budalsah tan papamit, Saksana dateng ring Kayu Putih raris matur ringlinggan Ida Dewa Ayu Sapuh Jagat. Pakulun paduka sang si muhun, singgihratu I Patiga salah wetu, nyaman ipun juange anggene rabi, sampun ipunmadrebe pianak katah, Ratu !Ngandika Ida Dewa Ayu Sapuh Jagat,"Depang", "Siepang", hadanin Sepang "Desa Sepang" iki nga. I Patigahadanin "Basturi", spanang akna Ida Ayu lebur mala.

KaceritaIda Bagus Surya sampun madiksa mabiseka: Ida Rsi Wisnawa, taler Idakesah ring Dalem Pauman, kairing antuk I Pasek Keling muang ILemintang, ne magenah ring Desa Ayunan distrik Manguwi.I Lemintang magenah ring Asah Wani Desa Sepang.I Pasek Keling ring Desa Sepang.IdaRsi Wisnawa magenah ring Asah Badung Desa Sepang, kerana genahe maadanAsah Badung wireh Ida Rsi Wisnawa kesah ring "Desa Badung". Irika Idamapitutur ring Asah Badung.Duh cucunku Keling, kita ngelah anaknenem (6) paling kelih: "Arya Sidemen". Jalan dini wacanin mangdacucunku tan keliru teken "Kayangan".Sane paling kelih : Arya Sidemen, magenah ring: KelungkungNe Madenan : Arya Demung, magenah ring Abyan Nyuh, Kelungkung.Ne Nyomanan : Arya Ongaya, magenah ring Sading, Puseh Pamangku "nga",Pangulun Keling.Ne Ketutan : Arya Lemintang, magenah ring Ayunan, Manguwi, BadungTut De : Arya Gunawati, magenah ring Padawa, Banjar, Buleleng.Made Cenik : Arya Tak, magenah ring Batu Bulan, Gianyar, sareng ngiring IdaRsi Tak.Arya Sidemenmagenah ring Kelungkung, aku ngelah panak abesik mabiseka: "BagusBawa", aur ring Rsi Kertha, Hangencak aci-aci Hindu, maseke ring "IdaPeranda Wawu Rauh", mabah kaca, puhan bangsa, sanak mabah nyumbah dalemmuang ngandeng Pande, mabah bareng ajak pandita, to karana mabah.Mulihmai jani ada piteket mabah teken putunku ! Ingetang pitutur mabah:"Ayua ngencak Agama Hindu, pati purugan purugan, tingkah kadi I Patiga,nyuang nyamanne, kapastu antuk Dewa Ayu Sapuh Jagat wastu apang edeendah, yan tan: "Mageni Jaya" muang "Marga Gumana". Cucu tan onangngamet sanak tunggal Ina lan muang katuminan, tan suru duraka, papaneraka, pegat sentana tur kageringan.Spanang akna kacarita: "BabadPapolosan", base bali, malih ngawite tuah Hindu, sane riin wentenpitutur "Ida Rsi Markandhya" ring sanak Ida sane mabiseka "RsiWisnawa", mangkin Ida midarta ring putun Ida "Mpu Guru", Ling Ira:Ihcucunku "Mpu Guru" rengen akna ling ku, Hapan dudu nyanggra Parama Ciwaring Sang Hyang Widhi, apa kerapanya, rekanya, wireh hana wimbanyapinaka taulan hapan hana sarira kembar, ane raga saular sarira lawaningkang raga kahingga raga halus, masuk wina suku, ri kalaning nyumpene,lingga sarira lumaku, setulas ring raturu, mangkana "Mpu Guru". Emengpawasira ring kalingan ring sasana Agama paweh nira Hyang Widhi nguniapan kapurug dening wisadha, ring ka catur sarira iki jatining Agama"nga", iki nga "Eka Gama" kalangen denta pusat hati, matangiya wakitasalah surup, pakestin ta dudu Dewa sinangguh, Dewane roh yang inakenhyang ye Bhuta, ye kala, ye dengen, ye duwaning Dewa, Ulun hyang ninghyang, kita samuha, kita samuh noro, apan kaya kita pangawak bhuta,kerana kita dadi salah candak, salah sengguh apan kasamaran ringjeroning hatinta, magawe sasar panembahan ta ring ingsum, kerana kitamelaksana hanyembah pagawen hadewek, dadi ta kita tan pagawe Dewa, tanpagawe Pariyangan, tan payang apan ingsum wus tedas moksah, suksmamulih ring bawa sunya, tan panangun iring sun, luput inucap, tanmangen-angen samang kana kepratinta, tan weruh ta ring: "Gama, Igama,Ugama, lan "Gama Hindhu". Tan weruh sira kasandak dening kasasar.Matamyasira den prasaksatpat, gumi ngetinget iku gama tan parupa mawarnatapwana pradana ne royo purusa, ye lanang ye wadhon, kalingannya ikangigama, tapuan kuasa.tan wenang wiyoga pawastu melali hana ring sarira,nahan ta luirnya, memamurka angkara loba drawaka, kunang hana muah,lawa cidra, meha bangga ulik maka pra pratinya lupa "nga" lali yasangkan paran ning dumadi jadma sidra nga, tan pacidra sangsaya ringurip, moha ngulurin kapicitan idep angkara nga, hangaku dewek weruhmudaha punggung ring pangrasa alus. Sayogyanya ri keng igama ngeraksaIgama, Agama, muang Ugama. Lawan manusa bhagawan suci mojatinne SangHyang Jagatnatha magenah sareng Ikeling, rabin Idane mapesengan "CriMaya Gandhi" anak jiin ri wekasan "Batari Yuma" nga. aserama ring tasikanunggang palawa, irika ida cerah, pangerapetan ida ring palawa, mastukapastu jagat natha kapastu. Hasta catur, ciwah pangarasane, maparabBatari Ciwas, Batari Pinastu, yak sarupa, dening ring Sepang Dalemetunggal teken puseh. Wireh derika Ida kalukat ring Ida Rsi Markandhya,metu Kaman Ida Batari Ciwas, maulu lekad Sang Hyang tur angusak asikamangan sarwa lumentik, muang sarwa lumaku malilang ikang jagat "SangHyang Kala" nga. Wit maulu bunter nga hantiga nga, tri purusa, sanga,se, nga. Abesik, basa besik butur nga. Tri Purusa nga kapiyanak dadi"Wong Kara", "Madu Muka" ri kala ika kaaksi ring "Dewi Mahanari" rusakikang jagat Tri Kaya, sedih Ida "Dewi Nari" tur Ida mastu, pastu hyangkala mulih ring pati, hana ta dyakala nga, mulihang kala, raris IdaBatari mangurip buana taru lata daluma muang sarwa lumaku kambil iduh,Tirta Sajiwani, yeh idup asing kasusupin banyune misi mertha mawetu sadrasa, sad nga, 6, inem, sop, mawetu Ana Caraka. A, na, ca, ra, ka. A -hawak nga, Na - ade mawak, Ca – cantik, Ra – diraga, Ka – kakolongan,Da – nagih dedaaran, Ta – magenep, Sa – sane merasa, Wa – gwa golong,La – layah baange sopin, Pa – penpenin, Ja – ne jaen, Ya – ento, Nya –nyaem – nyaem. Rekannya ring lontar pinih wayah dadi wekala, dadiPancasila, iki ya:a-da-pa-ma, na-ta-ga-ja, sa-ca-ba-ya,wa-ra-nga-nya, ka-la, jatinya iki: abesik sasoca, dadua SangPangungasan, tatelu Sang Karna, patpat Sang Majarwa, kelima SangUpadama nga, yan ring sunya "Dasa Muka" , 10, 1000 usah ngebekin jagat,sama bhawa nga ika samuh asalah, sane sujati iki. Panca sila yan ngardiDewa, Sang Hyang Icuara suluh iraga nga.Bang – Brahma, sarin getih pramana nga.Tang – Mahadewa, made dewekeAng – Wisnu, Wis kaprapatang nu kantun iraga idup.Ing – Ciwa, bakti ngaNang – Masoro, cening dasar raganeMang – Ludra, mincer badjra danta.Cing – Sangkara, abesik contohne diragaWang – Sambu, bisa ngesop tirtha mono.Yang – Yama, sane sujati.

Tri Aksara:Ang – ngangangUng – di suungeMang – di mbangeDadi dwi aksara

Ang: ngangang, angkian, aberata, dasarnya ayoga, abayana, asumadi,nyambang, nyadal sane angertaning Tri Kasudha Mala, sane jatiningsujati iki ye: SAPTA PETALA, nga. Iki laksana sang "Bhujangga" muang"Ciwa", lan "Boda". Mapitra Yadnya, mangkana ling "Mpu Dharma Nurcaya"midarta ring "Rsi Markandhya" duk ring sunya tan onang nya "NGRECEDANA". Wireh Ida mungkah hana jagat Bali, yan nora sentanan "RsiMarkandhya" mapahayu jagat Bali, baur ikang jagat Bali.

Spanangakna yan wirasayang sakeng pakaryan Ida Sang Hyang Widhi Wasa, Buinpidan gumine matuuh duang tali tiban "2000 tahun" hana Raja Wisma, tanhana manusa makardi sakeng Ida metu hamusa jaga, papatih Idane "UledMrecika" rasika klabang apid macihna wintang kukus. Malih tahun 1953,Hana cihnanya jadmane mambek ririh, saling langkungin ngalih kabisaan,nirgawe ika.Mangkana ling "Rsi Sunya", ring putun Ida Ikeling, ringpanegara Sepang. Sojar ira aku mulih ke "Basturi" ngiring ajin ira "RsiMarkandhya". Yan aku mulih ke jawi jawine rusak, mojopahite sampunkalah, kakalahang gama Selam (Islam), Ida Dalem majapahite kalahkakalahang antuk putran idane mabiseka "Raden Patah". Memedal di Bali,kita ayua ngencak aci-aci Hindu, spanang akna raris Ida hilang.Ida Rsi Wisnawa, buin pidan gumine matuuh duang tali tiban "2000 tahun",Ida medal malih kasekala, Yusan (umur) "Ida Rsi Wisnawa 23 Pajenengan",lan "Ida Rsi Markandhya 30 Pajenengan" Ida di Bali.

Spanangakna kacaritaan "Ikeling" sampun madiksa ring Desa Sepang dadi pamangkuring Pura Sepang, wireh Jagat Natha malukat iriki, dening palinggihetunggal ring puseh, doning ring Gunung tan wenang ngaben mageseng,wenangnya mapendem. Sira Ikeling maganti pesengan mabiseka "Mpu Batur",irika Ida mawarah warah dadi guru mapidharta ring para sisyan Ida :Uduh hanakku samua rengen pawarahku ring sira, guguaning Tatwa Dharmasuksma nirmala buat pangeweruh Sang Hyang Widhi, hana buana agung muangbuana sariranta maka hanak hurip muang pejah rikalanta mulih ing bhuanasunya, wus kaiket daging jagat, tastas akna Naga Banda ru muhun,mangkana denta mamendem hagia satyanya kalawan batara, apan Sang Hyangwidhi hangkeb ring jagat, Ida ngurip sarwa tumitah, hapan Sang Hyanghurip ngasatiling ganing manah, yan tan kapanggih ikang druwe ya warathasarira buru Sang Hyang Pramana hapan sakti ning Sang Pramana kangpinaka druwe matangia mangke idep hagawe atma, wyakti kapanggih SangHyang Pramana ta denira. Ika kaweruh akna denira yan sira mahyun lawaslawan atma nira wisesa. Nadi ika sumadi, hika wisening idep, wisesanatma, yan sira mahyun weruhe, asucita rumuhun wus puput ta, asuci,lukar sahena ikang "Yoga Sumadhi". Samadhi sumadhi amati sarira hayuamanganta haja hangen idep kerasa haja mangitung raja druwe, hayuahamolih hanak rabi, hang idep mati juga kita, pegeng ikang bayu, hayuahangel, wetu akna ring usehan, hayua maderes masukang bayunta ringusehan, yan sira ngupak bakti ring Dewa "Tri Sandhya" nga. Iki wenanganggen panusdus agung, mangkana ling Mpu Guru. Midarta ring sisyan ida:Ih ......... anakku samua ayua ngencak Agama Hindhu wireh gumine rusak, Jawa,Bali, di Jawa kakalahang gama selam, di Bali kakalahang gama Bhuta, akungelah panak patpat (4) di Jawi sapaluire:Mpu Maramanu dadi Raja di Madura.Mpu Gandring dadi pemimpin ring Jenggala.Mpu Lumbang dadi pemimpin ring KediriMpu Kuturan dadi pemimpin ring Majapahit.

Nah cening ajak makejang de ngelenin "Agama Budha" katamaan Hindhu",Ida Sang Hyang Budha rikala Ida mawarah-warah ring sisyan Ida sanenelebang Agama Budha. Ih ........cening pelajahin juwa hawake magama Budhayening gamane medasar Tirtha. Buin nyen je anake tuara nawang agama,same tekening buron jajelege dogen marupa jatma idepne sujati buron.Nyen je manetepang pahileh Agama Budha, sujati tusing ada Dewa Bhatara,Sang Hyang Widhi sekala, Buta Buti, Gandharwo, mamedi, leak, pamedhi,muang sakancane. Ento makarana tutur Bhudane gulik, masih tuah anakepradnyan cening hana pageh marasidayang ngelawatang raga mangalihsujatin idep suci, ya subha budha, yan malajah Agama Budha habot dangancening, kewala baberatane apang pageh, tusing je mamilih bangsa,wiyastun bangse pengangon, lamun be tetep ye Budha laksanane tuahpatpat cening: Suka, Lila, Legha, Leghawa.

Pa " " Hana eka gama lingga Dewa

1. Padma, Surya, bin abesik keneh nurchaya.
2. Kamulan, bintang pangirim, Tirtha Mertha Sajiwani, guru tunggal ring watek.
3. Bulan Taksu, pangubung bayu.
4. Taksu, Ngurah, Togog, bawa sabdha, hana "Catur Waktra" nga.

Yan ring sarira:• Sabdha• Bayu• Idep• Rasa.

Yansarnya patpat linggannya, lelima Hyang Tunggal, Sang Hyang Guru. Yanring manusa: Sang Lambe, Sang Soca, Sang Pangungasan, lan Sang Karna.Muah ri tekaning pejah, laksananya: "MRECHE DANA" pamuputnya ring Sanggah. Iki maka jatinya:1. Sawa Yajna2. Pitra Yajna3. Atma Pralaya4. Tirtha Yajna5. Dewa Yajna6. Manusa Yajna.

Terusberu madya: "Atma Pralaya". Widhi widanane: Saji Duang Soroh, Nasiangkeb bubuh pirata, " " catur warna, penek adulang, mapangawak tirtha,Laksananya: Nyawa Yajna. Pinih arep Bagawasa, " " nga.Tri Purusa " "Tri Purusa.Tatelu ngudarsana ' ' ', Tri Sakti,' ' ' tangkeb buana,''Dasa Sila nga . ikang panca pandita melaksana catur nuraga muang wedhacatur wedha, melaksana' ' ikang ' 'maulah tingkahnya hareping TirthaRumuhun.Mulangin tirtha ping 7 raris ke ungkur sang mamuja, terus nyambang semadhi muah pangawit mungkah ' ' Katapras.Canang daksina ka Setra saksiang ring Cangga Menala, raris tumbegtanahe ping telu (3) wadahin don dap dap telung (3) bidang, genahangring rantasan, bapa meme, kaki nini, yan lanang Mrecedana, yan istriMrecedani. Sang pinuji wus mangkana bakta mantuk pulang maring tirtha,wus pinuji gineseng sinarengan 'nga'. Kwangene simpen ring duegan pita,ingaput dening wastra putih, saha widhi widanane saji asoroh, riwuspinalih malih inanyut maring luah. Titipang kahindu regede ring BhatariGangga pangesengane hastangi:Kayu halpanggil – ' 'Kayu menyan _ ' ' manengenKayu majegau _ ' 'Kayu cenana _ ' 'Keluping _ ' 'Puniki panganggen Ciwa, Bhoda, muang Parama Ciwa. Harya muang Keling 'MRECHA DANA' nga. Sapisan terus manyekah ........................ Telah.Malihri tutug tigang rah dina mapunia pudana, 12 dina, 35 dina, 37 dina padaonang. Yan liwat saking irika ngawilang dina tulus dadi tirtanemalalemas, Dewa Yajnya 'nga', risampun puput hatatiwan munggahpiratanya ring kemulan tiga. Onang tebus akna pamudanya suci abesik,guling babangkit, mapangentas aji sapa satus. Wus mangkana raris gesengring natar ika hanyut akna, ring luah, areng ika dulurane hajumanabesik, yan tan gelaran iki tan sah ginuru den Sang Hyang Yama Dipati,kagele-gele kasakitan. Rauh ka prasperti sentananya kaki nini putubuyutnya nyalah angkuh ri bedanya tiwas nyalah laku. Hayua tan pariatnaling aksara iki yan tan laksanaang iki baur ikang rat .

Ikijatinya "MRECHA DANA" nga , yan kita melaksana Mrecha Dana upakaranya :"PUSPA LINGGA". Asiki pirang yutha sawiji, puput hantuk Upakara Syasoroh ( 9 soroh ). Mangkana ling RSI WISNAWA.......................telah ...............Nyancucuku mas cangkem 'nga' genahing sabda, cucuku manik nga put antukidep ring Karna manjing wetunne. Cucuku perak 'nga' dasar ring papusuhgnahing rasa ring bun bulan manjing metunne. Aku wisastra " " gagelaranDharma pitutur apan aku Sang Hyang Dharma, Aku wiku sakti, Aku guruningwiku ring rat kabeh, Aku paran, Aku sangkaning hana : "SAWA SAGOTA" yantingkahing aturu muang hatangi urip lawan pati ring sarira dewek ringapa cai wetan. Langite tan pajalada, natan pawindu ne munggah ring awakcai ne, selantum teke cai ne madan langit ditu nongos urip cai ne, dibulane tan pateja . ditu nongos ya dadi bayu, ya nadi manah, ya nadilobha, nadi legha, dadi dharma dadi patut, dadi salah, dadi Dewa ringsunya untek cai ne nongos.To makada dadi inget suryane tanpadipta to budin cai ne dadi api, kamulan atin cai ne ya dadipangarasa, dadi manusa, dadi suara, manah dadi mawas, manunggalanditengah unteke sangkan cai dadi pules, mulih keselan untek caine yancai mabudhi mati. Yan cai mabudhi mati ditu tunggalang Sang Hyang Urip,dadi cai inget ngendusin Sang Hyang Pramana tong ada luas. Sangkan caingipi budinne tuah ngoda tuara jenek budin caine.Yan rupan Atma ne kadi: " Surya Wau Metu " nga , hadannya ne "Idipta" nga.Hajaweru utama dahat ila-ila temen. Ilang nilemah dadi bayu, ilang ibayudadi teja, ilang iteja dadi bayu, bayu brahma lokha dadi.Put......................puput...............................puput..............................puput.

OM CANTIH CANTIH CANTIH OM.

Asah Badung, Desa Sepang Kelod. Riwus sinurat cakepan punikiRing dina "Ang", Wage, Wuku Gumbreg,Rah Siki, Tenggek Windu Icaka Siang Olas.( C 1901 ). Tanggal Welanda 23 Oktober 1979.

Minggu, 26 September 2010

SANGGAH KEMULAN

Antara tahun 2000 s/d 500 S.M telah terjadi perpindahan agama Austronesia secara bergelombang dari Hindia Belakang ke berbagai kepulauan antara Madagaskar di barat sampai pulau Paska di timur, dan antara pulau Formusa di utara sampai pulau Selandia Baru di selatan. Termasuk ke kepulauan Nusantara.

Kedatangan mereka ke kepulauan Nusantara terjadi dalam dua gelombang. Gelombang pertama terjadi sekitar tahun 2000 SM, dan gelombang kedua terjadi tahun 500 SM. Bangsa Austronesia yang datang pada gelombang pertama disebut Proto Melayu. Bangsa Proto Melayu masih menggunakan alat-alat dari batu, tetapi cara pembuatannya sudah sangat halus. Oleh karena itu mereka disebut pendukung kebudayaan batu baru. Dan zamannya disebut zaman batu Baru (Neolitikum). Diperkirakan bangsa Proto Melayu ini juga pernah mendiami daratan Bali. Hal ini terbukti ditemukannya peninggalan-peninggalan zaman Batu Muda tersebar di pulau Bali (Soekmono, 1073).

Bangsa Austronesia yang datang pada gelombang kedua disebut dengan Deutro melayu. Bangsa Deutro Melayu inilah yang merupakan nenek moyang orang Bali Asli. Adanya sebutan Bali Mula adalah untuk membedakan dengan orang-orang yang leluhurnya datang belakangan ke Bali, yang mereka datang umumnya dari Jawa.

Kedatangan bangsa Austronesia yang datang terakhir ini telah berkebudayaan tinggi. Alat-alat mereka bukan saja dari batu yang diperhalus bahkan mereka juga sudah membuat alat-alat dari logam khususnya dari perunggu. Berbagai alat dari perunggu mereka buat antara lain : Nekara, tajak, gelang dan lain-lain yang dipakai sebagai bekal kubur. Mereka sudah menguasai teknik yang tinggi misalnya tata cara pembuatan neraka dari perunggu. Masa pembuatan alat-alat dari perunggu ini disebut masa perundagian.Berdasarkan peninggalan-peninggalan yang sampai pada kita terbukti mereka telah mempunyai kreasi seni yang tinggi mutunya. Hal ini terbukti dari hiasan-hiasan nekara perunggu, yang kini tersimpan di Penataran Sasih Pejeng.

Bentuk peninggalan yang kedua merupakan alat dari batu adalah peti mayat yang disebut sarkofagus yang banyak diketemukan di daerah Bali. Dari penemuan ini ada yang diketemukan utuh dengan kerangka serta bekal kuburnya seperti halnya diketemukan di Cacang, Bangun Lemah Bangli. Jadi mereka telah mengenal sistem penguburan dengan peti mayat. Sudah tentu mereka yang dikuburkan dengan cara ini adalah orang-orang yang terhormat dari masing-masing kelompok masyarakat. Sedangkan untuk orang kebanyakan mungkin hanya ditanam saja.

Orang-orang Austronesia dari zaman perundagian ini ternyata kehidupan mereka sudah begitu teratur. Mereka tinggal berkelompok yang membentuk suatu persekutuan hukum yang mereka namakan thani atau dusun.Orang-orang Austronesia ini mempunyai kepercayaan bahwa roh leluhurnya akan selalu melindungi mereka. Oleh karenanya selalu ia puja.

Untuk kepentingan pemujaan ini mereka membuat alat-alat dari batu yaitu :

1. Menhir yaitu tiang-tiang atau tugu batu yang merupakan timbunan tenaga sakti dari pada Hyangnya.

2. Bangunan Punden berundag, tiruan dari pada gunung sebagai tempat di mana Hyang mereka bersthana.

3. Arca-arca batu yang sederhana sebagai perwujudan para Hyangnya.4. Tahta batu (Dolmen) adalah alter tempat sajian para pemujanya.

Dari temuan-temuan Arkeologi disimpulkan bahwa ada tiga jenis pemujaan yang dilakukan oleh masyarakat Bali karena pengaruh Austronesia yang berkembang pada jaman itu, yaitu :

1. Pemujaan terhadap arwah leluhur.

2. Pemujaan terhadap arwah para pemuka masyarakat.

3. Pemujaan terhadap kekuatan alam.

Pemujaan terhadap roh leluhur inilah yang disebut Sanggah atau Pemrajaan. Di dalam Sanggah ini ada bangunan rong tiga (tiga ruang) yang disebut Sanggah Kemulan tempat roh leluhur itu. Roh-roh tersebut dapat memberikan perlindungan dan pertolongan kepada manusia, tetapi dapat pula menimbulkan bencana. Oleh karena itu untuk mengambil hati roh-roh tersebut (agar tidak mencelakakan, tetapi sebaliknya memberikan bantuan) maka roh tersebut dipuja melalui persembahan saji-sajian. Yang pertama yang dipuja adalah roh orang-orang besar dan roh nenek moyang, yang disebut Hyang atau Dewa Hyang. Roh suci seseorang ditempatkan di Sanggah Kamimitan/ Pamerajaan.

Jadi pemujaan terhadap leluhur itu dibawa ke Bali oleh bangsa Austronesia yang kemudian diadopsi oleh agama Hindu. Dalam Lontal Purwa Bhumi Kamulan disebutkan bahwa Atma yang telah disucikan yang disebut Dewapitara juga disthanakan di Sanggah Kemulan seperti disebutkan:

“Ri wus mangkana daksina pangadegan sang Dewapitara, tinuntun akena maring Sanggah Kamulan, yan lanang unggahakena ring tengen, yan wadon unggakahena maring kiwa, irika mapisan lawan dewa hyangnya nguni……”(Purwa Bhumi Kamulan, ).

Yang artinya:“Setelah demikian daksina perwujudan roh suci dituntun pada Sanghyang Kamulan, kalau bekas roh suci itu laki-laki dinaikkan pada ruang kanan, kalau bekas roh itu suci itu perempuan dinaikkan di sebelah kiri, di sana menyatu dengan leluhurnya terdahulu.

Dalam Lontar Tattwa Kapatin disebutkan bahwa Sanghyang Atma (roh), setelah mengalami proses upacara akan bersthana pada Sanggah Kamulan sesuai dengan kadar kesucian Atma itu sendiri. Atma yang masih belum suci yang hanya baru mendapat “tirtha pangentas pendem” atau upacara sementara (ngurug) juga dapat tempat pada Sanggah Kamulan sampai tingkat “batur kamulan” seperti disebutkan :

“Mwah tingkahing wong mati mapendem, wenang mapangentes wau mapendem, phalanya polih lungguh sang Atma munggwing batur kamulan”.

Artinya:“Dan perihalnya orang mati yang ditanam, boleh memakai tirta pangentas tanam, hasilnya mendapatkan tempat Sang Atma pada Batur Kamulan”.

Dari kutipan-kutipan di atas jelaslah bagi kita bahwa Hyang Kamulan yang dipuja pada Sangah Kamulan adalah roh suci leluhur, roh suci Ibu dan Bapak ke atas yang merupakan leluhur langsung umat.

Dalam lontar Purwabhumi Kamulan dinyatakan bahwa Sanggah Kamulan adalah tempat Ngunggahang Dewapitara:“….iti karamaning anggunggahaken pitra ring kamulan….”.(Rontal Purwabhuni Kamulan, lembar 53)Artinya:Ngunggahang Dewapitara pada Kamulan dimaksudkan adalah untuk “melinggihkan” atau “mensthanakan” dewa pitara itu.Yang dimaksud dengan dewa pitara adalah roh leluhur yang telah suci, yang disucikan melalui proses upacara Pitra Yajnya baik Sawa Wedana maupun Atma Wedana.

Ngunggahang Dewa Pitara pada Sanggah Kamulan mengandung maksud mempersatukan dewa pitara (roh leluhur yang sudah suci) kepada sumbernya (Hyang Kamulan). Kalimat “irika mapisah lawan Dewa Hyangnia nguni” mengandung pengertian bersatunya atma yang telah suci dengan sumbernya, yakni Siwatma (ibunta) dan Paratma (ayahta). Hal ini adalah merupakan realisasi dari tujuan akhir agama Hindu yakni mencapai moksa (penyatuan Atma dengan Paramatma).Pemikiran tersebut didasarkan atas aspek Jnana Kanda dari ajaran agama Hindu. Dari segi susila (aspek etika) ngunggahang Dewa Pitara pada Sanggah Kamulan adalah bermaksud mengabadikan/ melinggihkan roh leluhur yang telah suci pada Sanggah Kamulan untuk selalu akan dipuja mohon doa restu dan perlindungan.Atma yang dapat diunggahkan pada Sanggah Kamulan adalah Atma yang telah disucikan melalui proses upacara Nyekah atau mamukur seperti dinyatakan dalam rontal:“..iti kramaning ngunggahang pitra ring kamulan, ring wusing anyekah kurung muah mamukur, ri tutug rwa walws dinanya, sawulan pitung dinanya…”.Artinya:“…Ini perihalnya naikkan dewa pitara pada Kamulan, setelah upacara nyekah atau mamukur, pada dua belas harinya, atau 42 harinya..”

Jadi upacara ngelinggihang Dewa Pitara adalah merupakan kelanjutan dari upacara nyekah atau mamukur itu. Tetapi karena pitara sudah mencapai tingkatan dewa sehingga disebut Dewapitara maka upacara ini tidak tergolong pitra yajnya lagi, melainkan tergolong Dewayadnya. Dari uraian di atas itu jelaslah bagi kita bahwa Sanggah Kemulan di samping untuk memuja Hyang Widhi juga tempat memuja roh suci leluhur yang telah manunggal dengan sumbernya (Hyang Kamulan atau Hyang Widhi). Dalam masyarakat Hindu di India menurut Griha Sutra tempat memuja leluhur dalam tingkat rumah tangga disebut “Wastospati”.

Berfungsi sebagai tempat mensthanakan roh suci leluhur (Dewa Pitara) yang dianggap manunggal dengan sumbernya untuk selalu dipuja oleh keturunannya guna memohon perlindungan bimbingan dan waranugrahanya. Sanggah Kamulan sebagai tempat pemuhan leluhur dalam rumah tangga di Bali diperkirakan ada hubungannya dengan “Wastoswati” yakni tempat pemujaan leluhur pada setiap rumah tangga Hindu di India.Konsep pemujaan leluhur bagi umat Hindu di Bali bersumber dari Pra Hindu yaitu kepercayaan Austronesia.

Demikian kesimpulan yang dapat diambil dan uraian tentang “Sanggah Kamulan.

Jumat, 03 September 2010

Ida Rsi Gede Madhura

Perjalanan Ida Rsi Madura
( abad 12 M - 13 M )

Ida Rsi Madura merupakan seorang rsi maha sakti yang berasal dari Madura, tepatnya ida berasal dari suatu daerah di Madura yang seluruh tanah disekitarnya berwarna merah yang sekarang dikenal dengan daerah Tanah Merah. Lokasi griya beliau disana berupa rumah panggung yang berada di suatu tanah lapang luas yang dekat dengan sumber air seperti danau kecil yang sampai sekarang keberadaannya tetap dikeramatkan dan disucikan di sana. Ida Rsi Madura merupakan guru suci dan guru silat dari Arya Wiraraja, semua ide diBalik kebangkitan Majapahit, termasuk kenapa Arya Wiraraja dari tanah Madura mau membantu Raden Wijaya berasal dari beliau. Akan tetapi keberadaan beliau sebagai pendeta alam yang lebih senang dekat dengan alam terutama alam laut dibandingkan duniawi menyebabkan jarang orang yang mengenal beliau. Dan mungkin tidak ada yang menyangka bahwa beliau adalah aktor utama diBalik kebangkitan Majapahit. Setelah majapahit berdiri beliau ditawarkan kedudukan sebagai pendeta utama penasihat raja, akan tetapi beliau memilih merantau ke tanah Bali untuk menapak tilas dan melanjutkan perjalanan leluhur beliau Ida Rsi Markhandeya untuk menata pulau Bali.
Dalam perjalanan beliau dari Jawa menuju Bali, beliau singgah di beberapa tempat seperti kediri ( Pura Agung Sekartaji ), dan yang paling lama beliau singgah adalah Alas Purwo. Tempat pertapaan beliau jaman itu, sekarang ini dikenal dengan nama Pura Situs Kawitan di Alas Purwo yang letaknya didekat Pura Giri Slaka. Disini beliau bertapa tahunan untuk menemukan petunjuk tentang pulau Bali umumnya dan untuk menemukan jejak perjalanan leluhur beliau ida maharsi Markhandeya di tanah Bali khususnya. Selama pertapaan di alas purwo ini beliau didatangi oleh seekor babi hutan besar yang merupakan raja hutan alas purwo yang bernama celeng cemalung. Celeng cemalung meminta ida rsi Madura untuk menata sisi spiritual alas purwo. Oleh karena itu, ida rsi Madura selama pertapaan beliau di alas purwo ini banyak sekali melakukan penataan-penataan tempat spiritual di alas purwo. tempat-tempat yang beliau tapak dan beliau tata inilah yang zaman berikutnya dipakai tempat bertapa oleh Gajah Mada sampai ke jaman Soekarno. Setelah beliau mendapatkan petunjuk tentang tanah Bali. Beliau kemudian melanjutkan perjalanan ke tanah Bali.
Singkat cerita ditanah Bali, beliau lama berdiam diri didaerah seputaran danau Tamblingan bahkan beliau memperistri putri dari Ida Dalem Tamblingan ( penguasa daerah seputaran Bali Utara pada jaman itu). Selama beliau bertapa didaerah seputaran Bedugul, beliau membuat sebuah padepokan silat yang sangat besar yang terletak di areal kebun raya bedugul. Di tempat ini beliau banyak mengangkat murid yang berasal dari berbagai etnis yaitu, Bali, cina, dan Jawa.
Selama berdiam diri disini beliau banyak mendirikan pura-pura yang pada jaman sekarang telah ditemukan sumber bukti tertulis ( purana/prasasti ) bahwa Beliaulah pendiri pura-pura tersebut. Pura-pura tersebut antara lain : Pura Dalem Tamblingan, Pura Puncak Rsi ( bukit sangkur ), Pura Penataran Beratan, Pura Puncak Pengungangan, Pura Terate Bang, Pura Baru Meringgit dll.
Setelah lama berdiam diri disini beliau kemudian melanjutkan perjalanan untuk menelusuri jejak perjalanan leluhur beliau Ida Rsi Markhandeya di tanah Bali. selama perjalanan menelusuri jejak leluhur bhujangga di Bali inilah beliau banyak mendirikan Pura Dalem Pauman Bhujangga ditempat berkumpulnya keluarga bhujangga di daerah-daerah tertentu di Bali. Pada saat menelusuri jejak perjalanan leluhur inilah beliau mendapatkan petunjuk tentang tempat moksanya Ida Rsi Markhandeya yaitu di Gunung Bhujangga Bali. kemudian beliau pergi kesana untuk memohon restu hendak melanjutkan tugas leluhur bhujangga di Bali sebagai penjaga dan pendoa keseimbangan pulau Bali beserta segala isinya. Setelah sungkem di tempat moksa Ida Rsi Markhandeya di puncak sepang bujak (gunung bhujangga) kemudian Ida Rsi Madura turun hendak melanjutkan perjalanan. Sebelum melanjutkan perjalanan beliau membuat pura di sekitar tempat itu untuk sebagai tempat pengayatan ke Puncak Sepang Bujak ( tempat moksa Ida Rsi Markhandeya yang sangat dikeramatkan, sehingga disana tidak boleh dibangun bangunan apapun juga). Pura pengayatan ini yang jaman sekarang ini dikenal dengan Pura Asah Danu. Singkat cerita setelah memohon restu kepada Ida Maharsi Markhandeya beliau kemudian melanjutkan perjalanan mengelilingi Bali.
Perjalanan beliau mengelilingi Bali terutama sekali dilalui dengan mengelilingi pantai-pantai di Bali. Di sepanjang pantai-pantai ini beliau bertapa dan membangun pura-pura. Pura-pura inilah yang pada jaman sekarang ini dikenal dibangun oleh Ida Peranda Sakti Wawu Rauh. Setelah selesai mengelilingi pantai Bali ternyata beliau belum menemukan kekuatan dalem segara yang sebenarnya. Dari hasil tapa beliau ternyata beliau menemukan kekuatan dalem segara gni di Bali berpusat di lautan seputaran kepulauan Nusa Penida. Oleh karena itu beliau kemudian melanjutkan perjalanan ke Nusa Penida.
Pada tahun-tahun terakhir usia beliau di dunia ini, beliau memilih kepulauan Nusa Penida sebagai tempat bertapa dan tempat untuk kembali ke sang pencipta. Pada awalnya beliau memilih tempat untuk moksa atau kembali ke sang pencipta di Puncak Tunjuk Pusuh, Nusa Penida. Akan tetapi setelah beliau bertapa sekian lama akhirnya beliau mendapat jawaban bukan di sana tempat yang cocok. Akhirnya beliau berjalan ke selatan dan akhirnya menemukan suatu batu berbentuk lingga di tengah laut dengan diameter 3 meter dan tinggi sekitar 33 meter, dimana batu ini sampai sekarang masih berada disana. Sesampainya ditempat ini beliau kemudian bertapa, dan hasil tapanya beliau mendapat petunjuk untuk membuat rakit dan mengayuh rakit ke tengah laut dimana ditengah laut di atas rakit inilah akhirnya beliau moksa dan diberi gelar Ida Rsi Dalem Segara (Ida Betara Lingsir Dalem Segara), berketu hijau berselempang hijau. Dilokasi tebing dekat dengan batu lingga itu sekarang berdiri Pura Sekartaji yang diempon oleh seluruh warga bhujangga yang berdomisili di dusun Sekar Taji, Nusa Penida.
Sumber : Guru Made Dwijendra Sulastra.

Selasa, 10 Agustus 2010

MAKNA PANCA DATU

Panca Datu dan Perjalanan Maharesi Markandeya

Bila kita membaca kisah perjalanan Maharsi Markandeya(yang dijadikan panutan di Pesraman Batu Ngadeg Narayana dengan konsep Waisnawa) tampak jelas dimana keberhasilannya untuk merabas Pulau Bali adalah dengan membawa Panca Datu dan menanamnya di Pura Basukian atau Besakih sekarang. Kok bisa hanya membawa lima jenis logam dapat selamat merabas Pulau Bali yang dulunya terkenal angker dengan roh-roh jahatnya ?

Ini merupakan petunjuk/wahyu yang didapat oleh beliau di lereng Gunung Raung (Jatim) atas petunjuk Dewa Brahma dalam manifestasi beliau sebagai Sang Hyang Pasupati. Ada apa dengan Panca Datu? Seperti yang anda ketahui panca Datu adalah lima jenis logam mulia yang dipakai biasanya ditanam di tanam sebelum membangun suatu pura. Upacaranya dinamakan "mendem pedagingan (mengisi inti). Logam-logam itu antara lain adalah Emas, Perak, Besi,Perunggu dan timah atau beberapa sumber menjelaskan logam-logam tersebut adalah: mirah permata, emas, perak, perunggu dan baja. Dalam postingan ini kami coba mengupas arti panca datu yang dikomparasi dari kajian kitab Weda, Lontar, ilmiah(sebagai sumber tertulis) dan wedangga(sumber lisan wahyu/tutur). Tujuannya bukan mencari kelemahan atau mengkritik satu sama yang lain, melainkan belajar untuk mengupas nilai-nilai Agama yang dapat digunakan dasar/isnspirasi untuk mengarungi samudera kehidupan yang luas ini.

Panca datu (lima jenis logam) sekarang telah menjadi suatu ritual resmi di Bali dalam rangka pemelaspasan/proses inisiasi energi ketuhanan ketika akan mentransformasi suatu pura yang baru selesai dibangun agar dapat dipakai untuk sembahyang (mentransfer energi/sinar suci ketuhanan). Begitu pula bagi pura yang telah lama berdiri, perlu di recharge energinya dengan upacara mupuk pedagingan, pedudusan dll. Kita tidak membahas fungsi panca datu sebagai bagian dari upacara melainkan kenapa Maharesi Markandeya hanya berbekal lima jenis logam dapat merabas pulau Bali? dan kenapa Maharesi diperintahkan menanamnya di pulau ini? ada apa dengan logam dalam konteks energi spiritual.

Sifat dan Energi Logam

Logam dan dunia spiritual/supranatural memang tidak bisa dipisahkan. kami berikan contoh "Keris" keris adalah salah satu jenis tradisional yang diposisikan paling tinggi statusnya, karena keris selain berfungsi untuk senjata penjaga diri juga berfungsi sosial sebagai lambang suatu jabatan, media supranatural dan prestise (kebanggaan pribadi/golongan). Banyak mitos yang lahir dari sosok "keris" ini keris ada yang diyakini mempunyai "roh", keris dianggap dapat memberikan kekuatan tertentu pada pemiliknya dll. Kebudayaan keris di Bali diperkirakan munculnya pada jaman Bali Arya dimana Bali mulai ada interaksi dengan Kerajaan di Pulau Jawa.
Olahan logam yang juga diyakini memiliki nilai spiritual/supranatural adalah gamelan/gong. Gamelan di Jawa dan Bali diyakini meiliki "roh" tertuma di instrumen "Gong"-nya. Di Jawa bahkan instrumen gong ini bersifat "laki perempuan" dan diberikan nama tertentu sedangkan di Bali bahkan ada upacara khusus terhadap instrumen "gong" yang dilakukan sebelum memulai memainkan gamelan.

Dari contoh di atas tampak jelas unsur logam merupakan media yang bagus untuk menyimpan energi-energi spiritual dibandingkan zat yang lain. Jika ditilik dari sifatnya menurut ilmuwan, bahwa logam sebagai suatu kristal terdiri dari ion positif logam dalam bentuk bola-bola keras dan sejumlah elektron yang bergerak bebas dalm ruang antara. Elektron-elektron valensi logam tidak terikat erat (karena energi ionisasinya rendah), sehingga relatif bebas bergerak. Hal ini dapat dimengerti mengapa logam bersifat penghantar listrik yang baik dan juga mengkilap.

Dalam kepercayaan di Bali logam tidak dicantumkan kedalam unsur pembentuk alam. Unsur pembentuk alam di Hindu dikenal sebagai Panca Maha Bhuta yaitu:
Pertiwi(tanah), apah(air), teja(api), bayu(udara), akasa(ether/zat kosong). Panca Maha Bhuta ini diciptakan dari unsur tenaga Tuhan yaitu:
Gandhatanmatra adalah benih unsur pertiwi, rasatanmatra benih unsur apah/air, rupatanmatra benih unsur teja/api, sparsatanmatra benih unsur bayu/udara dan sabdatanmatra benih unsur akasa.

Jika kita komparasikan dengan ilmu alchemy/alkimia. Alkimia (alchemy) adalah suatu seni abad pertengahan untuk menciptakan emas dari logam apa saja. Walau alkimia seolah-olah hanya menghasilkan ilusi akan tetapi tetap berperan besar dalam perkembangan ilmu pengetahuan modern terutama ilmu kimia.

Menurut catatan, alkimia lahir di tanah mesir tepatnya Alexandria. Pada periode yang bersamaan, ilmu ini dikembangkan di daratan Cina. Alkimia dipengaruhi oleh teori yang disusun oleh Empedocles sekitar 5 abad sebelum masehi, yang mengatakan bahwa seluruh benda disusun dari udara, tanah, api dan air. Dari teori dasar pembentukan benda tersebut di atas, maka para filsuf terus mengembangkan Alkimia, seperti Zosimus (tahun 250-300), Aristoteles, Geber, Roger Bacon dari Inggris, Albertus Magnus dari Jerman, St. Thomas Aquinas dari Itali dan lain-lain.

Yang paling menarik adalah Philippus Paracelsus, ahli kimia dari Swiss yang menyatakan secara tegas bahwa segala hal dibentuk dari tanah, udara, air, api dan sebuah elemen yang “belum” diketahui. Jika elemen tersebut diketahui, maka diyakini bahwa manusia bisa “menciptakan apa saja” dari keempat elemen tersebut di atas. Setelah Paracelcus tiada, para ahli kimia di Eropa dibagi menjadi 2 kelompok. Kelompok yang berkonsentrasi pada usaha-usaha scientific untuk menemukan unsur dan reaksi yang baru sedangkan kelompok lain berkonsentrasi pada sisi metafisik dari alkimia kuno (kijeromartani.blogspot.com)

Sangat canggih ya, semua unusr ini kalo disatukan akan menjadikan emas, masalahnya unsur kelima akasa (ether) masih belum diketemukan/dimengerti sampai sekarang, tugas anda untuk mencarinya. Emas dalam alkimia yang dianggap tujuan akhirnya merupakan logam yang sangat indah warna kuning yang mengkilap sempurna menjadi idaman manusia dari jaman dulu. Terbukti di lukisan-lukisan Dewa atau yang tercantum dalam Weda (digambarkan para dewa berpakaian emas).

Jika dilihat dari kaca mata spiritual warna emas merupakan assosiasi dari sinar suci Tuhan, jadi pengolahan keempat unsur tadi plus unsur kelima akan membuat bumi/badan kita akan bersinar. Caranya bagaimana tentu membutuhkan pendalaman ajaran spiritual sesuai yang diinginkan.

kembali ke kelima unsur logam, jadi panca datu tersebut adalah pengolahan sinar suci tuhan yang ditanam di pulau Bali sehingga menghubungkan kepada Sinar yang tertinggin yatu Tuhan Yang Maha Esa. maka dengan menanam panca datu di pura yang baru berarti tanah pura tersebut telah diubah menjadi "emas" yang penuh dengan sinar-sinar kesucian Tuhan.

Panca Datu dalam Kajian Filsafat Agama

Seperti yang telah kami kemukakan di atas bahwa Panca Datu ditanam di tanah ketika akan "mensahkan" satu pura menjadi tempat suci yang dapat digunakan untuk sembahyang. Kenapa harus ditanam di tanah. Kita kembali lagi ke konsep Bhuwana Agung=Bhuwana Alit dan unsur pembentuknya sama yaitu Panca Maha Bhuta.

Nah kelima jenis panca datu ini merupakan penetralisir dari panca Maha Butha tersebut, jadi panca datu ini adalah "jangkar" atau sofware yang "diinstall ke dalam tanah" sehingga unsur tanah tersebut dalam memancarkan sinar kesucian. Tentu pada waktu-waktu tertentu "software tersebut wajib diupdate biar tidak terjakit "virus" yang merusak sistem.

Menurut pesraman Batu Ngadeg Narayana Panca Datu yang dibawa oleh Maharsi Markandeya secara filsafat berarti Panca(Lima) Datu=Dasar Tutur(dasar Filsafat/pondasi keimanan).

Apakah Dasar Tutur menurut pesraman? itu tidak lain dan tidak bukan adalah Lima pokok /tuntunan dasar beragama Hindu yaitu Panca Sradha. Yaitu: Percaya terhadap Brahman, percaya terhadap atman, percaya terhadap karma Phala, percaya terhadap Punarbawa/reinkarnasi/samsara, percaya terhadap moksa.

Jadi sesuai dengan wahyu/sabda yang didapat dengan membawa "panca Datu" ini dan kemantapan dalam menjalaninya membuat Maharsi markandeya sukses "merabas" Hutan sampai akhirnya sampai ke Tujuannya (Besakih).

Hutan disini tentu yang dimaksud adalah dinamika kehidupan di dunia fana ini dan tujuannya adalah kelepasan/kebahagiaan Abadi/ Moksa. itu yang didapat berdasarkan tutur/sabda/wahyu yang didapat.

Jadi logam-logam tadi perlambang itu semua:
Emas=percaya terhadap Brahman (unsur yang dianggap tertinggi/murni)
perunggu=percaya terhadap Atman (mirip kayak emas namun belum murni)
Besi=percaya dengan karmaphala (unsur yang paling gampang ditempa)
baja=percaya terhadap reinkarnasi (unusr terkuat/perlambang kita tidak bisa terlepas darinya)
mirah permata=percaya terhadap moksa (unusr mengikat sekaligus merupakan tujuan akhir)

Memang hal ini perlu didiskusikan tidak bisa didoktrin sebagai yang paling benar. Namun kami harapkan dengan membaca pemaparan kami anda dapat menyimpulkan sendiri atau bahkan mempunyai inspirasi untuk mengungkapkan apa arti panca datu tersebut menurut logika dan "rasa". Semoga bermanfaat.

SUMBER : PESRAMAN BATU MADEG

IDE BHETARE LELUHUR

Membayangkan kata "leluhur" pikiran kita akan terbang di masa lampau sambil mengingat-ingat, ya minimal kita akan terbayang wajah kakek-nenek kita atau buyut kita. Bersyukurlah anda jika masih bisa mengingat wajah kakek-nenek anda karena ada diantara teman-teman kita sama sekali tidak mengenal kakek-neneknya bahkan orangtuanya.

Bagi orang yang beragama Hindu di Bali, mengetahui leluhur adalah wajib hukumnya. Entah itu mitos atau pernah tertulis di sastra, orang Bali sekarang mulai menggali soroh/klan/warga (kelompok yang berasosiasi kepada leluhur)-nya di luar konteks sistem kasta(yang berimplikasi negatif bagi penganut agama lain tentang agama Hindu). Kami disini tidak memaparkan kasta! hanya membahas leluhur yang memang akan bersinggungan dengan soroh(kelompok).

Kembali ke pencarian leluhur, bagi orang Bali ketidaktahuan keberadaan leluhur bisa menimbulkan malapetaka seperti kacaunya rumah tangga, sakit(non medis) atau perpecahan antara keluarga. ketidak tahuan kita tentang keberadaan leluhur menyebabkan kita akan kebingungan ketika akan pedek tangkil (bersembahyang) ke Pura Besakih terutama ke Pedharman(tempat persembahyangan kepada leluhur yang merupakan manifestasi Tuhan Yang Maha Esa). Pada tulisan kami coba paparkan apa pengaruh keberadaan leluhur bagi diri kita, yang dilihat dari kaca mata Veda(sastra), Ilmiah dan Tutur Wedangga.

Sejarah Penghormatan Leluhur

Sebelum lahirnya "agama" sebagai pengikat kehidupan manusia, sesuai catatan sejarah manusia mempunyai sistem kepercayaan/religi yang memuja sosok leluhur (dinamisme) yang sampai sekarang masih dipraktekan umat manusia di dunia terutama di agama "timur" dan suku-suku pedalaman. Apakah itu salah? mari kita diskusikan. Bayangkan anda lahir ribuan tahun yang lalu-jaman batu/perunggu, dimana kata "agama" masih belum lahir (ya iyalah). Manusia masih hidup mengelompok yang dipimpin oleh Kepala Suku dan dukun (shamanic) orang yang mengerti dengan alam lain. Tentu ini masuk logika setelah berhasil menaklukan alam yang ganas tentu manusia akan mencari identiats dirinya, gampangnya setlah urusan perut terpecahkan manusia akan menggali potensi dirinya bahkan memikirkan masa depan dll.

kematian merupakan hal yang paling ironi dalam kehidupan manusia, karena kita kehilangan seseorang yang pernah kita kenal ata bahkan memelihara kita sedari kecil. Ironis memang tapi begitulah hidup. manuisa jaman dulu memandang bahawa kematian bukanlah akhir. karena para dukun( shamanic) bisa berkomunikasi dengan roh-roh tersebut. Menurut mereka leluhur itu hanya pindah ke a
lam lain.

Seperti pepatah "manusia mati meninggalkan nama, gajah mati meninggalkan gading dan harimau mati meninggalkan belang", begitu pula dengan leluhur setelah kematiannya kita akan mengingat kenangan bersamanya. Tentu jasa-jasa mereka dalam konteks eksistensi/keadaan sekarang. Kita tentu tidak bisa menjadi manusia yang tidak tahu berbalas budi atau egois hanya memikirkan diri kita sendiri atau keadaan kita sekarang. Tanpa mereka kita tidak ada!

Seiring waktu pemikiran manusia berkembang dan agamapun dikenal. Kepercayaan terhadap leluhur ini tidak lekang dibeberapa ritual keagamaan. Timbul istilah "Tuhan" yang paling dekat dengan kehidupan kita adalah orang tua kita sendiri. Kenapa? tentu karena orang tualah kita bisa hidup menjadi makhluk yang paling sempurna diantara makhluk dibumi ini(katanya). Jadi doa orang tua (terutama ibu) kepada anaknya adalah paling mulia dibandingkan doa para pendeta (katanya juga). Sebagai insan yang ngakunya beragama kita tidak bisa mengklaim telah rajin beribadat ritual agama, tirtayathra ke tempat-tempat suci atau hapal seluruh kitab suci tapi tidak pernah mengingat orang tua kita. Sangat ironis, bagaikan kita secara egois mengumpulkan p
ahala bagi diri kita sendiri untuk masuk sorga (atau bahkan moksa) sedangkan kita membiarkan orang tua terpanggang di neraka (adilkah itu?) Apapun perlakuan orang tuamu terhadapmu tidak otomatis membuat kamu harus memalingkan muka terhadap mereka, ingat tanpa mereka kamu tidak akan mengenal dunia.

Berbicara masalah sorga neraka yang masing-masing agama mempunyai penjabaran yang berbeda, namun pada umumnya fungsinya tetap sama. sorga=tempat berbahagia, neraka=tempat siksaan. Menurut Hindu Bali keharusan anak kepada orang tuanya adalah di saat kematian yaitu ngaben-nyekah-ngelinggihang di Rong Telu. jadi diumpamakan tubuh orang yang telah mati telah di kembalikan kepada asalnya (panca Maha Bhuta) semesta, sedangkan roh akan distanakan di pura keluarga/sanggah dan bergelar Bethara.

Tapi ada satu keterbatasan kita untuk mengetahui apakah leluhur kita sudah bertempat di pura keluarga/sanggah, sudahkah moksa atau bagaimana keadaannya sekarang. Syukur-syukur telah dapat sorga, bagaimana kalo dapet neraka atau masih berada di dunia antara menjadi "roh penasaran". Tanda-tandanya konon ada perpecahan keluarga, salah satu anggota keluarga dijangkiti penyaki "aneh", kesialan, kemelaratan dll. Kelihatan seperti suatu energi buruk yang dikirimkan ke anggota keluarganya dari alam sana. jadi rajin-rajinlah bersembahyang di pura-pura pertama mendoakan leuhur dulu, karena apa? dengan sembahyang kita dapat mengirimkan energi positif untuk menetralisir energi buruk roh leluhur samapi akhirnya habis dan bersih. Energi buruk itu apa? eneri yang ditimbulkan dari perbuatan leluhur semasih hidup, utang dll. begitu juga sebaliknya jika leluhur kita dulu mengumpulan energi yang baik kita akan mendapatkannya sekarang, bahkan ada keturunannya akan menjadi spiritualis(mangku dll), nasib baik dll , karena eneri positif yang banyak masih tersisa dari
leluhur. jadi semasih hidup kumpulkanlah energi yang positif sebanyak-banyaknya!

Leluhur dan DNA

Kalau dipikir-pikir kok bisa ya leluhur ngelihat keturunannya? emang disana sama dengan keadaan disini? Hmm ingatlah didarah anda ada unsur yang mengikat anda dengan leluhur dan energi ini yang mengikat anda. Ah klenik, mistik, Tidak ilmiah! siapa bilang sabagi insan bergama yang berpendidikan(katanya) jangalah awidya (kegelapan/kebodohan) dan ahamkara(ego/kepentingan) menghalangi anda untuk mencari kebenaran. Unsur tersebut dinamakan DNA/RNA. Berikut penjelasannya secara ilmiah dan kaitannya dengan dunia spiritual.
DNA (Deoxyribo Nucleic Acid) adalah molekul asam nukleat yang di temukan oleh James Watson dan Francis Crick pada tahun 1955 terdapat dalam inti (nucleus) setiap sel dari ratusan trilyun sel dalam tubuh setiap orang. Sebagaimana telah dikatakan didepan, pada DNA terkandung gen yang menentukan sifat-sifat dan wujud pisik makhluk hidup.
Informasi dalam DNA be-rupa kode genetika me-liputi informasi desain 260 tulang, 600 otot jaringan, 10.000 otot pendengaran,
2 juta saraf penglihatan, 100 milyar sel saraf, 130 milyar meter pembuluh darah dan sekitar 100 trillyun sel tubuh.
Dalam tubuh setiap orang terdapat sekitar 200 ribu gen. Satu molekul protein ber-ukuran sedang bisa terdiri dari sekitar 300 asam amino. DNA yang mengatur protein ini bisa memiliki 1.000 nucleida pada rantainya. Oleh karena terdapat 4 macam nucleida pada satu rantai DNA, maka satu rantai DNA bisa tersusun dalam 4 atau 10 bentuk.
RNA (Ribo Nucleic Acid) adalah jenis molekul asam nukleat lain yang mengandung informasi tentang struktur protein. Bagaimana molekul DNA dan RNA ter-bentuk sehingga keduanya bisa menjadi semacam “Bank Data” bagi tubuh, belum bisa dijelaskan alias masih merupakan misteri.
Perobahan DNA menjadi RNA dan RNA menjadi protein terlaksana menurut tahap-tahap aturan amat terkendali sehingga semua jenis molekul pe
mbentuk sel tetap ber-fungsi dan berhubungan secara harmonis antara satu dengan yang lain. Fakta inipun masih menjadi misteri.
Yang jelas, DNA bukanlah molekul sadar sumber kehidupan dan menyebabkan tubuh hidup. Ia hanyalah semacam sarana pembawa dan penyimpan data tentang tubuh. Sama sekali tidak lebih dari itu.
Pada abad ke-19 sel hanya dianggap sebagai “A bag of chemical element”, sekumpulan unsur-unsur kimia. Dikatakan ia terbentuk dari proses tarik menarik yang melahirkan kemampuan “mengatur diri” diantara molekul-molekul pembentuknya.
Tetapi kini, dengan menggunakan mikroskop elektron diketahui bahwa se buah sel adalah struktur molekul-molekul yang amat rumit alias komplek.
Struktur satu sel tidak kurang komplek dari satu kota metropolitan. Ia memiliki prosedur operasional, sistem transport dan komunikasi, sistem management dan saluran irigasi, sistem pembangkit tenaga, pabrik-pabrik enzim, hormon, vitamin, Bank data dan sebagainya.


1. Ribosom menghasilkan molekul protein sesuai dengan kode informasi dalam RNA. Ribosom memiliki struktur rumit.
2. Endoplasmic reticulum terdiri dari banyak membran rumits dan membentuk ruangan guna memadukan dan mengangkut senyawa yang dihasilkan oleh sel.
3. Nucleus mengandung DNA dan padanya terkode ciri dan sifat turunan. Ia memuat perintah operasional sel dan kelangsungan hidup sel.
4. Nucleolus adalah pabrik untuk memproduksi sebagian ribosom.
5. Microtubules adalah ruangan kerja rumit yang memberi bentuk pada sel dan memungkinkan sel secara sistematik bergerak dan berobah wujud.
6. Cilia, struktur berbentuk cemeti untuk berenang yang bergerak sesuai maju-mundurnya batang- batang yang ada didalamnya.
7. Lysosome mengandung enzim yang menghancurkan materi-materi tak berguna dalam sel.
8. Chloroplast adalah pabrik kimiawi rumit yang melaksanakan proses potosintetis yakni menyimpan tenaga surya dalam wujud molekul-melokul gula.
9. Membran seluler dilengkapi dengan banyak molekul protein rumit yang mengatur keluar-masuknya molekul dari dan kedalam sel. Ia bertindak sebagai sensor yang memberitahu sel tentang kondisi di luar.
10. Mitochondria adalah pabrik kimiawi yang menghasilkan energi bagi sell dengan melebur molekul-molekul yang jadi makanan. (bersambung-research2)

SUMBER : PESRAMAN BATU MADEG